Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uprawnień konsultacyjnych izb rolniczych

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 7 stycznia 1998 r., znak SPS-0202-101/98, interpelacją pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie uprawnień konsultacyjnych izb rolniczych uprzejmie informuję, iż w pełni podzielam argumentację pana posła, która legła u podstaw wystąpienia w zakresie samorządu rolnego. Poniżej przedstawiam stanowisko w poszczególnych kwestiach w interpelacji.

   Ad 1. Rząd dostrzega konieczność i potrzebę poszerzenia dotychczasowych uprawnień izb rolniczych. Kompetencje zapisane w ustawie z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych ograniczają kreatywność i samodzielność instytucji, która w założeniu miała być samorządem społeczności rolniczej w pełnym tego słowa znaczeniu. Ograniczenia te powinny zostać w miarę szybko usunięte.

   Dla sprawdzenia możliwości izb rolniczych, przed nowelizacją ustawy zamierza się jednak przetestować w wybranych wojewódzkich izbach rolniczych program pilotażowy, by można było ocenić skuteczność realizowania dodatkowych zadań, zleconych przez administrację rządową. W Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej trwają obecnie prace nad ustaleniem zakresu tych zadań.

   To jednak izby rolnicze najlepiej wiedzą, jakie cele są w stanie realizować na rzecz środowiska rolniczego, dlatego propozycja zmian legislacyjnych, szczególnie w zakresie poszerzenia uprawnień izb rolniczych, powinna wyjść ze strony Krajowej Rady Izb Rolniczych.

   Ad 2. Odpowiadając bezpośrednio na to pytanie, potwierdzam, iż jestem za tym, aby izby rolnicze miały pełną możliwość wyrażania nieskrępowanej opinii we wszystkich sprawach dotyczących wsi i rolnictwa.

   Z satysfakcją należy ocenić fakt, że izby przedstawiają takie opinie, wynikające z ich uprawnień statutowych oraz ustawowych, i są to opinie w większości konstruktywne, zawierające nie tylko postulaty, ale i kierunki rozwiązań.

   Ad 3. Rozszerzenie ustawowych możliwości uzyskiwania dodatkowych środków finansowych przez izby rolnicze jest problemem istotnym, ale w moim przekonaniu nie najważniejszym. Sprawa ta nie powinna przesłaniać podstawowych celów i funkcji, dla których realizacji została powołana ta instytucja. Skoncentrowanie się przede wszystkim na działalności gospodarczej mogłoby w efekcie prowadzić do odwrócenia hierarchii ważności wykonywanych zadań.

   W związku z powyższym stworzenie szerszych, ustawowych możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wymaga rozwagi, co nie oznacza, iż nie należy ich brać pod uwagę przy ewentualnej nowelizacji ustawy. Oczywiście dochody te powinny być przeznaczone wyłącznie na działalność statutową.

   Odpowiadając na pozostałe pytania zawarte w interpelacji dotyczące innych zagadnień, informuję:

   Ad 4. Tworzenie grup producenckich jest koniecznością w polskich warunkach produkcji rolnej, która charakteryzuje się rozdrobnieniem, tradycyjnymi sposobami wytwarzania, jak również brakiem wystarczających powiązań rolników z przetwórstwem rolno-spożywczym i rynkiem.

   Funkcjonowanie rynku rolnego zależy od wielu czynników i wzajemnych zależności, z których najważniejszym elementem integrującym powinien być silny ekonomicznie producent rolny. Dotychczas jednak było to ogniwo najsłabsze. Dlatego szczególna rola przypada grupom producentów rolnych, których zadaniem jest umacnianie pozycji swoich członków w negocjacjach z handlowcami oraz obniżenie kosztów produkcji poprzez wdrażanie postępu. Działające już grupy producenckie muszą pokonywać szereg problemów i trudności przede wszystkim w zawieraniu długoterminowych kontraktów oraz uzyskiwaniu kredytów. W związku z tym istnieje pilna potrzeba stworzenia podstaw prawnych do ich powstawania i funkcjonowania. Grupy te dają szansę rolnikom w sprostaniu wymogom obowiązującym na rynku krajowym i zagranicznym.

   Ad 5. Uważam za konieczne dokapitalizowanie powstających giełd, szczególnie w okresie organizowania się rynków hurtowych. Działanie takie uwiarygadnia to przedsięwzięcie i powoduje, że drobni inwestorzy, producenci rolni lub handlowcy chętnie nabywają akcje takiej spółki. Zaangażowane w dokapitalizowanie tych instytucji środki publiczne będą odzyskiwane z chwilą uruchomienia działalności giełdy. Należy także podkreślić, że angażowanie środków publicznych w tego rodzaju przedsięwzięciach w istotny sposób przyspiesza rozwój infrastruktury rynkowej.

   Ad 6. W ustawodawstwie polskim nie występuje definicja gospodarstwa rodzinnego. Ponieważ istnieje potrzeba określenia tego pojęcia, Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w opracowanym projekcie ustawy o urządzeniu obszarów rolniczej przestrzeni produkcyjnej, który aktualnie jest przygotowywany do uzgodnień międzyresortowych, podjęło próbę sformułowania tej definicji. Proponowana definicja odnosi się jedynie do udziału rolnika i jego rodziny w pracy i dochodzie uzyskiwanym w gospodarstwie.

   Sądzę, że przyjęcie definicji gospodarstwa rodzinnego stanowić będzie podstawę dla realizacji przez państwo polityki rolnej w zakresie kierunków i form pomocy w rozwoju i restrukturyzacji gospodarstw rolnych przy uwzględnieniu specyfiki regionalnej.

   Ad 7. Rząd nie przewiduje przygotowania projektu ustawy o paliwie rolniczym. Ponieważ jednak wzrost cen paliwa z tytułu włączenia w jego cenę podatku akcyzowego powoduje dodatkowe obciążenia rolników, a tym samym obniża ich dochody, należy poszukiwać rozwiązań pozwalających na obniżenie kosztów produkcji. Jedną z takich propozycji jest wprowadzenie ˝0˝ stawki VAT w rolnictwie, dzięki czemu rolnicy mogliby odliczać część wydatków, w tym na paliwo.

   Ad 8. Obowiązująca ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury przez rolnika, który zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli osiągnął wiek o 5 lat niższy od emerytalnego (tj. 55 lat - kobieta, 60 lat - mężczyzna) i legitymuje się wymaganym okresem ubezpieczenia (minimalnie 30 lat), a jednocześnie zaprzestał działalności rolniczej.

   Realizacja propozycji pana posła, aby w systemie emerytalnym rolników zastosować jednolity, wcześniejszy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn (55 lat), wymagałaby znacznego zwiększenia środków budżetowych na finansowanie tego systemu. Nie wydaje się, aby w najbliższym czasie możliwość taka istniała, ponieważ kwota dotacji do Funduszu Emerytalno-Rentowego Rolników kształtuje się na poziomie 94% wydatków KRUS na ubezpieczenie społeczne tej grupy zawodowej, co i tak wzbudza wiele kontrowersji.

   Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, że rozwiązanie proponowane przez pana posła może być wprowadzone w przypadku objęcia Polski zasadami Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, a tym samym uzyskania środków zewnętrznych na ten cel.

   Minister

   Jacek Janiszewski

   Warszawa, dnia 28 stycznia 1998 r.