Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przestrzegania prawa przez spółki cukrowe i zależne od nich cukrownie przy wprowadzaniu na rynek krajowy limitowanego cukru z kwoty A z kampanii 1997/1998

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie przestrzegania prawa przez spółki cukrowe i zależne od nich cukrownie przy wprowadzaniu na rynek krajowy limitowanego cukru z kwoty A z kampanii 1997/1998 (pismo z dnia 18 grudnia 1998 r. znak SPS-0202-1231/98) uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Katastrofalna kondycja polskiego cukrownictwa zdaniem pana posła wynika głównie ˝z ustalania przez Radę Ministrów na zbyt wysokim poziomie limitu A krajowej produkcji cukru w stosunku do zużycia krajowego, złego stosowania prawa regulującego rynek cukru oraz skandalicznie niskiego poziomu zarządzania przemysłem cukrowniczym˝.

   Odnośnie do ustalenia kwoty A na zbyt wysokim poziomie pragnę poinformować, że w Raporcie rynkowym z listopada 1998 r. dotyczącym ˝Rynku cukru stanu i perspektyw˝ Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej przewiduje, iż ˝łączne krajowe zużycie cukru w 1998 r. prawdopodobnie utrzyma się na poziomie roku poprzedniego i wyniesie 1620 tys. ton˝. Ponadto pragnę poinformować, że zwiększenie kwoty A w kampanii 1996/1997 z 1500 tys. ton do 1630 tys. ton nastąpiło na skutek presji wywartej przez producentów cukru. W bieżącej kampanii mimo ogromnych trudności ze zbytem kwoty A do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej kierowane są nadal wystąpienia od producentów cukru w sprawie przydzielenia dodatkowego limitu produkcji cukru (w kwocie A) na kampanię 1998/1999.

   Od 1 października 1994 r. polski rynek cukru regulowany jest zapisami ustawy z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym (DzU nr 98, poz. 473 i z 1996 r. DzU nr 152, poz. 724), która stworzyła podstawy nowych warunków działania przemysłu cukrowniczego. Jedną z podstawowych regulacji rynku cukru jest limitowanie krajowej produkcji cukru. Polega ono na ustalaniu corocznie, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, kwot A i B produkcji cukru.

   Kwota A określa maksymalną ilość cukru, jaka może być wyprodukowana w czasie kampanii cukrowniczej danego roku z przeznaczeniem na zaopatrzenie rynku krajowego w okresie od 1 października do 30 września następnego roku.

   Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej sporządzając prognozę spożycia wewnętrznego bierze pod uwagę całość popytu na cukier na rynku krajowym, tj.

   - spożycie cukru w gospodarstwach domowych oraz zakładach i instytucjach zbiorowego żywienia;

   - zużycie cukru w przemyśle spożywczym i pozostałych dziedzinach gospodarki narodowej, z wyjątkiem cukru wykorzystanego do wytwarzania produktów eksportowych;

   - zakupy cukru przez konsumentów zagranicznych wzdłuż granic Polski.

   Kwota B określa ilość cukru, jaka może być wyprodukowana w czasie kampanii cukrowniczej danego roku i przeznaczona na eksport w postaci cukru w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia następnego roku z zastosowaniem dopłat. Wielkość dotowanego eksportu wynika z zapisów polskiej listy koncesyjnej do WTO. W latach 1995-2000 zarówno ilość, jak i wartość cukru podlegającego subwencjonowaniu systematycznie zmniejsza się.

   Na mocy zapisów cytowanej ustawy (art. 4 ust. 2) minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej ustala corocznie spółkom cukrowym oraz producentom cukru pozostającym poza tymi spółkami limity określające:

   a) maksymalną ilość cukru, jaka może być wyprodukowana w ramach kwoty A,

   b) maksymalną ilość wyprodukowanego cukru w ramach kwoty A, która może być wprowadzona na rynek krajowy w ciągu kwartału,

   c) maksymalną ilość cukru, jaka może być wyprodukowana w ramach kwoty B.

   Zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej znaczne pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej cukrowni wynika głównie z niekorzystnych uwarunkowań na krajowym i międzynarodowym rynku cukru i produktów ubocznych. Spadkowi cen cukru nie może stawić czoła branża cechująca się niezwykle powolnym tempem przemian własnościowych, a co za tym idzie - w niewielkim stopniu korzystająca z dopływu zewnętrznych środków finansowych, opierająca się potrzebom restrukturyzacji potencjału przetwórczego i unowocześnieniu metod zarządzania.

   Odnośnie do próby ograniczenia podaży cukru na rynek krajowy, podjętej w styczniu ubiegłego roku przez producentów cukru, uprzejmie wyjaśniam, że do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej przekazanych zostało 49 cesji dotyczących zbycia 8% części przyznanego im limitu cukru, z czego 13 anulowano.

   W dniu 20 listopada 1998 r. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zwróciło się do wszystkich producentów cukru o przekazanie informacji z zakresu obrotu cukrem w okresie od dnia 1 października 1997 r. do 30 września 1998 r., w której znajdują się m.in. dane dotyczące sprzedaży cukru z poszczególnych kwot A, B i C, jak również na temat realizacji zbycia 8% limitu kwoty A na rzecz Cukrowni Pruszcz SA. Z przekazanych informacji wynika, że nie wszyscy producenci cukru wyłączyli 8% ze swojego limitu produkcji cukru z kwoty A, przekazanego decyzją ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej lub decyzją prezesa Spółki Cukrowej (w przypadku producentów cukru, których akcje zostały wniesione do spółek cukrowych). Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej niestety nie ma możliwości ustawowych, na podstawie których mógłby kierować wnioski do ministra skarbu państwa o wyciągnięcie sankcji dyscyplinarnych w stosunku do zarządów spółek cukrowych i cukrowni, które nie wywiązały się z podjętej w dniu 15 stycznia 1998 r. próby ograniczenia podaży cukru na rynek krajowy w kampanii 1997/1998. Cukrownie te bowiem nie złamały prawa, ponieważ nie wprowadziły cukru na rynek krajowy ponad przyznany im przez ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej limit. Brak również podstaw do obciążenia tych producentów opłatami sankcyjnymi. Zgodnie bowiem z zapisem art. 4 ust. 5 producenci cukru wprowadzający na rynek krajowy cukier ponad limit ustalony przez ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej są zobowiązani do wnoszenia opłat sankcyjnych w wysokości 100% wartości sprzedanego cukru na rynek krajowy ponad ten limit. Opłaty sankcyjne pobierane są więc wyłącznie od producentów cukru, którzy wprowadzili na rynek krajowy cukier powyżej przyznanego im przez ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej na kampanię 1997/1998 limitu produkcji cukru.

   Minister

   Jacek Janiszewski

   Warszawa, dnia 7 stycznia 1999 r.