Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kształcenia niepełnosprawnych

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do interpelacji pana posła Wiktora Osika z dnia 19 stycznia 2000 r. w sprawie kształcenia osób niepełnosprawnych uprzejmie pana marszałka informuję:

   I. W marcu 1998 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło do publicznej dyskusji materiał: ˝Reforma systemu edukacji˝. Zawarte tam postulaty przygotowane przez grono wybitnych ludzi nauki, dyrektorów szkół, przedstawicieli organizacji pozarządowych i osób niepełnosprawnych dotyczące kształcenia dzieci i młodzieży niepełnosprawnych są sukcesywnie wdrażane. Należą do nich: powszechność nauczania, dostępność budynków szkolnych i placówek edukacyjnych dla wszystkich uczniów, otwarty charakter systemu edukacji (silne powiązanie różnych form kształcenia osób niepełnosprawnych), zapewnienie warunków realizacji obowiązku szkolnego w sposób dostosowany do tempa rozwoju dziecka, jak najwcześniejsze wspieranie rozwoju dziecka niepełnosprawnego, dostosowanie programu nauczania do indywidualnych potrzeb edukacyjnych ucznia, wypracowanie koncepcji kształcenia zawodowego i przygotowania do pracy w powiązaniu z rynkiem pracy. Istotnym postulatem jest wspieranie kształcenia integracyjnego, lecz bez likwidacji szkolnictwa specjalnego, zwłaszcza tam gdzie jest ono konieczne. Wskazywano również na zasadę ograniczania do niezbędnego minimum konieczności korzystania z internatu przez dzieci niepełnosprawne oraz rozwinięcie systemu dowozu dzieci z domu rodzinnego do szkoły.

   W pierwszym etapie realizacji powyższych postulatów przygotowano szereg oświatowych aktów prawnych, w których zintegrowano zapisy dotyczące kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. We wrześniu 1999 r. dla 15 243 uczniów powołano 750 gimnazjów specjalnych dla różnych grup uczniów niepełnosprawnych oraz ponad 100 oddziałów integracyjnych w gimnazjach ogólnodostępnych. Przygotowywane są nowe programy nauczania i podręczniki. Na druk i kolportaż nowych podręczników dla ucznów niepełnosprawnych w 2000 r. przewiduje się kwotę ok. 6 mln zł.

   Nowy system podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok bieżący dla jednostek samorządu terytorialnego w większym stopniu uwzględni koszty kształcenia uczniów niepełnosprawnych.

   Wprowadzono dodatkowe wagi:

   - dla uczniów niepełnosprawnych uczących się w klasach integracyjnych, w szkołach podstawowych i gimnazjach - 3,0;

   - dla racjonalizacji sieci szkolnej, stosowana do liczby uczniów dowożonych do szkoły (w tym dowożonych uczniów niepełnosprawnych) waga ta wynosi - 0,3;

   - dla uczniów klas specjalnych w szkołach podstawowych i gimnazjach oraz dla uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych - 0,5;

   - dla uczniów niepełnosprawnych w klasach ogólnodostępnych w szkołach podstawowych i gimnazjach - 0,25;

   - dla wychowanków przedszkoli specjalnych - 4,5;

   - dla uczniów szkół ogólnokształcących specjalnych - 2,4;

   - dla uczniów szkół zawodowych specjalnych - 1,0;

   - dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych - 7,37.

   Trwają prace nad doskonaleniem tego systemu na rok 2001.

   Przy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie został powołany zespół dostosowujący zewnętrzny system oceniania do potrzeb i możliwości uczniów niepełnosprawnych. Przygotowany przez zespół materiał został przekazany do konsultacji społecznej.

   W roku bieżącym będzie kontynuowany system grantów dla wyższych uczelni i zakładów doskonalenia nauczycieli umożliwiający zdobycie dodatkowych kwalifikacji m.in. nauczycielom szkół specjalnych i integracyjnych. W budżecie MEN zabezpieczono na ten priorytetowy cel odpowiednie środki finansowe.

   II. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329 z późn. zm.) zakładanie i prowadzenie szkół podstawowych i gimnazjów z oddziałami integracyjnymi należy do zadań gminy. Od 1 stycznia 1999 r. do obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych, uczęszczających do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, gmina została zobligowana art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Natomiast ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (DzU nr 111, poz. 1280) promuje szkoły, w których pracują i uczą się osoby niepełnosprawne. Szkoły te zwolnione są częściowo lub całkowicie z obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wprowadzony został zatem nowy system zachęt do kształcenia osób niepełnosprawnych. W realizowanej obecnie umowie pomiędzy ministrem edukacji narodowej a Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, o ogólnej wartości 8 073 603 zł, dofinansowywane są zadania: likwidacji barier architektonicznych, komputeryzacji kształcenia specjalnego i integracyjnego, doposażenia szkół realizujących zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla dzieci z głębokim upośledzeniem umysłowym oraz podniesienie jakości pracy w klasie dla uczniów z wadami wzroku oraz z wadą słuchu.

   III. Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości od 5% do 10% jego przychodów na dany rok przeznaczone są na dofinansowanie rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży. Uchwałą nr 121/99 z dnia 15 marca 1999 r. Zarząd PFRON określił szczegółowe zasady dofinansowania rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej w zakresie zadań dotyczących wyłącznie dzieci i młodzieży oraz zasady udzielania dofinansowania. W świetle tych przepisów możliwe jest udzielanie pomocy finansowej na zakupy pomocy dydaktycznych (np. komputerów, programów specjalistycznych i innych) dla klas integracyjnych. Wysokość dofinansowania sprzętu i urządzeń zmniejszających skutki niepełnosprawności wynosi od 30% do 70% kosztów zadania. Wniosek o dofinansowanie zainteresowana szkoła powinna złożyć we właściwym terenowo Oddziale PFRON.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, przygotowane w porozumieniu z panią Joanną Staręgą-Piasek sekretarzem stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, chciałbym zapewnić pana marszałka, iż mimo że reforma systemu kształcenia uczniów niepełnosprawnych wymaga poważnych środków finansowych oraz zmian organizacyjnych i społecznych, podejmujemy się tych działań, uznając prawo tej grupy uczniów do uczenia się razem z rówieśnikami jak i odpowiedniej jakości usług edukacyjnych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Wojciech Książek

   Warszawa, dnia 23 lutego 2000 r.