Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nierealizowania przepisów Konstytucji RP dotyczących kombatantów oraz uchybień w realizacji ustawy kombatanckiej

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 19 kwietnia br., znak: SPS-0202-3741/00, przy którym została przekazana interpelacja pana posła Grzegorza Kurczuka dotycząca prawidłowości realizowania przepisów Konstytucji RP oraz przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DzU z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) odnoszących się do sytuacji socjalno-bytowej kombatantów, uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Wynikające z art. 19 Konstytucji RP zobowiązania dla państwa do otaczania szczególną opieką socjalną weteranów walki, zwłaszcza inwalidów wojennych - jest realizowane, w granicach posiadanych możliwości, przez szereg szczegółowych uprawnień kombatantów, określonych w kilku aktach prawnych.

   Podstawowe uprawnienia kombatanckie reguluje powołana wyżej ustawa o kombatantach, ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (DzU z 1983 r. nr 13, poz. 68 z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z późn. zm.).

   Katalog szczególnych uprawnień kombatantów (inwalidów wojennych), tj. najbardziej poszkodowanych na zdrowiu w związku z działaniami wojennymi, wynikających z powołanych przepisów, wyróżniających ich spośród innych grup rencistów uprawnionych do świadczeń rentowych, obejmuje:

   - renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznawane bez względu na staż pracy według preferowanego wymiaru (100% podstawy wymiaru dla całkowicie niezdolnych do pracy lub 75% tej podstawy dla częściowo niezdolnych do pracy),

   - dodatki kombatanckie,

   - możliwość jednoczesnego pobierania emerytury i połowy renty (lub na odwrót),

   - ryczałt energetyczny,

   - możliwość ˝dorabiania˝ do renty bez ograniczeń,

   - ulgi w transporcie kolejowym i autobusowym,

   - zwolnienie z opłat RTV,

   - obniżenie kosztów korzystania z telefonów,

   - zwolnienie rent z podatku dochodowego od osób fizycznych,

   - 150% dodatku pielęgnacyjnego dla niezdolnych do samodzielnej egzystencji,

   - szczególną pomoc w razie choroby lub wypadków losowych finansowaną przez Fundusz Kombatantów (np. na zakup sprzętu rehabilitacyjnego, opłacanie usług opiekuńczych),

   - pierwszeństwo do środowiskowej opieki socjalnej, uzyskania miejsca w domach pomocy społecznej,

   - bezpłatne leczenie sanatoryjne (bez zakwaterowania i wyżywienia),

   - bezpłatne zaopatrzenie w leki podstawowe i uzupełniające (według wykazu Ministerstwa Zdrowia).

   Ponadto kombatantom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej wskutek zdarzeń losowych lub choroby - jest udzielana pomoc, w ramach indywidualnych zapomóg, np. na zakup sprzętu rehabilitacyjnego i pomocniczego ułatwiającego życie i pracę, przez organy samorządowe ze środków Państwowego Funduszu Kombatantów. Z tego funduszu, na preferencyjnych warunkach, udzielana jest kombatantom także pomoc pieniężna na zrekompensowanie nadmiernych wydatków na leki i usługi opiekuńcze. Zasady udzielania tej pomocy określone zostały w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (DzU nr 53, poz. 334).

   W związku z omawianą opieką socjalną należy zaznaczyć, że zgodnie z postanowieniami art. 18 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach..., na mocy art. 22 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (DzU nr 12, poz. 136) - kombatanci i inne osoby uprawnione korzystają z pierwszeństwa do środowiskowej opieki socjalnej w miejscu zamieszkania, w uzyskaniu miejsc w domach pomocy społecznej, zwłaszcza w domach przeznaczonych dla kombatantów, oraz opieki zdrowotnej.

   Jeśli chodzi o sprawę opieki zdrowotnej kombatantów, to w tym zakresie kombatanci, tak jak dotychczas, mają prawo do bezpłatnego lecznictwa sanatoryjnego (zabiegi, opieka medyczna). Natomiast gdy chodzi o prawo do bezpłatnych leków, to w świetle przepisów powołanej ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających przysługuje wyłącznie tej części kombatantów, którzy są inwalidami wojennymi, ich współmałżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych uprawnionych do renty rodzinnej.

   Bliższe omówienie problemów podniesionych w interpelacji zawierają wyjaśnienia kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów (pismo z dnia 5 maja br.) oraz wyjaśnienia Ministerstwa Zdrowia (pismo z dnia 9 maja br.), które przesyłam w załączeniu.*)

   Podniesiona zaś w interpelacji kwestia terminowości załatwiania przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych spraw członków rodzin (wdów, wdowców) po zmarłych żołnierzach (partyzantach) - ubiegających się po raz pierwszy o przyznanie uprawnień przewidzianych w ustawie o kombatantach... wiąże się z trudnościami w dokumentowaniu tych uprawnień. Często bowiem ubiegający się o świadczenia członkowie rodzin nie mogą w krótkim czasie przedstawić wymaganych dokumentów w związku z trudnościami w ich odnalezieniu albo dlatego, że bardzo długi (ponad 55-letni) upływ czasu spowodował ich zniszczenie. Te okoliczności, a nie niewłaściwa praca urzędu, powodują, że załatwienie niektórych wniosków przedłuża się.

   Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej zakres uprawnień kombatantów, obecne możliwości finansowe naszego państwa oraz bardzo trudną sytuację materialną wielu grup społecznych - uważam, że zobowiązania państwa wynikające z art. 19 Konstytucji RP w stosunku do weteranów walk o niepodległość realizowane są na miarę naszych możliwości.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 26 maja 2000 r.