Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie likwidacji przez przedsiębiorstwo państwowe PKP niektórych ulg na przejazdy koleją dla nauczycieli oraz studentów i inwalidów pierwszej grupy

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Izabelii Sierakowskiej, otrzymaną przy piśmie pana marszałka z dnia 30 marca br., nr SPS-0202-3621/00, w sprawie likwidacji przez przedsiębiorstwo PKP niektórych ulg na przejazdy koleją dla nauczycieli oraz studentów i inwalidów I grupy, uprzejmie informuję, co następuje:

   Do likwidacji uprawnień do ulg przejazdowych przyznanych niektórym kategoriom osób ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (DzU nr 54, poz. 254), w tym nauczycielom, studentom i inwalidom I grupy, uprawniony jest wyłącznie Sejm RP. Uprawnień takich nie posiada ani minister transportu i gospodarki morskiej, ani zarząd PKP.

   Zgodnie z powołaną ustawą:

   - nauczyciele szkół podstawowych i ponadpodstawowych, publicznych lub niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, oraz nauczyciele akademiccy - są uprawnieni 50-procentowej ulgi wyłącznie przy przejazdach pociągami osobowymi,

   - studenci - są uprawnieni do 50-procentowej ulgi przy przejazdach w klasie 2 pociągów osobowych, pospiesznych i ekspresowych,

   - inwalidzi I grupy (z wyłączeniem inwalidów wojennych i wojskowych) - są uprawnieni do:

   1) bezpłatnych przejazdów w klasie 2 pociągów osobowych,

   2) do 50-procentowej ulgi przy przejazdach w klasie 1 pociągów osobowych oraz w klasie 1 lub 2 pociągów pospiesznych i ekspresowych.

   Zarząd PKP w zarządzeniu nr 43 z dnia 22 lutego 2000 r. w sprawie zmiany taryfy osobowej i bagażowej PKP (TOB) - Biuletyn PKP A nr 7, poz. 41 - które weszło w życie z dniem 15 marca br., zmienił sposób ustalania należności wnoszonych przez podróżnego przy zmianie umowy przewozu w części dotyczącej zmiany klasy lub rodzaju pociągu.

   Do wejścia w życie powołanego zarządzenia, zgodnie z decyzją zarządu PKP, PKP stosowały dla podróżnych posiadających uprawnienia ustawowe w ograniczonym zakresie, tj. mających prawo do bezpłatnych lub ulgowych przejazdów w określonym rodzaju pociągu lub tylko w wagonach klasy 2, korzystniejsze, komercyjne rozwiązania przy ustalaniu należności wnoszonych przez podróżnego przy zmianie umowy przewozu. I tak:

   Do 15 marca br., w wypadku:

   1) przejścia pasażera z biletem ulgowym do pociągu o taryfie wyższej lub do wagonu 1 klasy, w którym podróżnemu (odpowiednio: nauczycielowi, studentowi) nie przysługuje ulga ustawowa, pobierana była dopłata stanowiąca różnicę pomiędzy ceną biletu normalnego na przejazd w pociągu o taryfie wyższej lub w wagonie 1 klasy a ceną biletu normalnego w pociągu osobowym lub w wagonie 2 klasy;

   2) przejazdu inwalidy I grupy w pociągu innym niż osobowy 2 klasy, pobierana była dopłata stanowiąca różnicę pomiędzy ceną biletu ulgowego na przejazd w danej klasie i rodzaju pociągu a ceną biletu ulgowego na przejazd w klasie 2 pociągu osobowego.

   Od 15 marca br. PKP pobierają, odpowiednio, od:

   1) nauczyciela i studenta - różnicę należności pomiędzy ceną biletu według taryfy normalnej na przejazd w pociągu o taryfie wyższej lub w wagonie klasy 1 a ceną okazanego przez podróżnego biletu ulgowego,

   2) inwalidy I grupy - należność za bilet z 50-procentową ulgą na przejazd w danej klasie i danym rodzaju pociągu.

   Bezpośredniej przyczyny zmiany decyzji zarządu PKP w tym przedmiocie należy upatrywać w zmianie zasad dotowania PKP, wprowadzonych ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów publicznych w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668) w art. 106 ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym ˝Polskie Koleje Państwowe˝ (DzU nr 95, poz. 474 z późn. zm.) i w art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (DzU nr 96, poz. 591 z późn. zm.).

   Od 1 stycznia 1999 r. w miejsce dotacji przedmiotowej do wykonanej pracy przewozowej, której miernikiem był pasażerokilometr, została wprowadzona dotacja przedmiotowa na wyrównanie utraconych przychodów z tytułu obowiązujących ustawowych ulg w krajowych przewozach pasażerskich, w wysokości określonej w ustawie budżetowej.

   Szczegółowe zasady, tryb udzielania i rozliczania dotacji przedmiotowej, zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, określił minister finansów rozporządzeniem z dnia 2 sierpnia 1999 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych do kolejowych przewozów pasażerskich (DzU nr 68, poz. 764), w którym z podstawy obliczenia należnej dotacji dla PKP są wyłączone m.in. dopłaty za zmianę przez podróżnego klasy i rodzaju pociągu, zgodnie z cytowaną ustawą o ulgach.

   W świetle powyższego rozwiązanie przyjęte przez zarząd PKP w zakresie zmiany sposobu ustalania należności przy zmianie umowy przewozu nie stanowi naruszenia ani przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (DzU z 1995 r. nr 119, poz. 575 z późn. zm.), zgodnie z którą podróżny w celu dokonania zmiany umowy przewozu powinien dopłacić przewoźni-kowi różnicę należności, ani też ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r., zgodnie z którą:

   - nauczyciele przy przejazdach pociągami pospiesznymi i ekspresowymi, a studenci przy przejazdach w 1 klasie powinni kupować bilety według taryfy normalnej, a

   - inwalidzi I grupy, podróżując w 1 klasie pociągów osobowych lub w dowolnej klasie pociągów pospiesznych i ekspresowych, powinni kupować bilety z 50-procentową ulgą.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668) wprowadzona została zmiana przepisów art. 18 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach (DzU z 1988 r. nr 27, poz. 195 z późn. zm.), w wyniku której minister transportu i gospodarki morskiej utracił możliwość ustalania w porozumieniu z ministrem finansów cen urzędowych za niektóre usługi przewozowe.

   Oznacza to, że już od 1 stycznia 1999 r. ceny za wszystkie usługi przewozowe osób i towarów ustalają samodzielnie przewoźnicy na podstawie art. 11 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (DzU z 1995 r. nr 119, poz. 575 z późn. zm.), a minister transportu i gospodarki morskiej nie posiada uprawnień ustawowych pozwalających na ingerowanie w kreowaną przez przewoźników politykę taryfową (cenową).

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Witold Chodakiewicz

   Warszawa, dnia 13 kwietnia 2000 r.