Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ulg dla osób niepełnosprawnych w zakresie zakupu paliwa, abonamentu i usług telekomunikacyjnych

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Władysława Stępnia w sprawie ulg dla osób niepełnosprawnych w zakresie zakupu paliwa do samochodu, abonamentu i usług telekomunikacyjnych, skierowaną do ministra pracy i polityki socjalnej pismem z dnia 8 maja 1999 r., znak: SPS-0202-1873/99, pragnę wyjaśnić, że problemy osób niepełnosprawnych stanowią istotny element polityki społecznej. Podejmowane są intensywne działania mające na celu wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych, niemniej z uwagi na bardzo szeroki zakres potrzeb i oczekiwań oraz interdyscyplinarny charakter problemów tego środowiska proces kształtowania otoczenia przyjaznego osobom niepełnosprawnym musi być kontynuowany przez wiele lat. Jednym z głównych założeń przyjętych w realizacji zadań na rzecz osób niepełnosprawnych jest prowadzenie działań jak najbliżej miejsca zamieszkania. Wykorzystanie instytucji lokalnych, organizacji pozarządowych oraz ludzi z najbliższego otoczenia, wrażliwych na potrzeby osób niepełnosprawnych, stanowi niewątpliwie jeden z warunków właściwego adresowania pomocy kierowanej do osób niepełnosprawnych i efektywnego wykorzystania środków finansowych.

   I. W związku ze zmianami związanymi z reformą ustrojową państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. starosta i instytucje powiatowe stali się realizatorami zadań związanych z rehabilitacją osób niepełnosprawnych, co z pewnością ułatwi osobom niepełnosprawnym dostęp do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej i zespołach ćwiczeń, korzystania z turnusów rehabilitacyjnych, a także zwiększy możliwości uzyskania pomocy w likwidacji barier architektonicznych i dostosowaniu mieszkań do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Środki finansowe na realizację tych zadań będą przekazywane starostom przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych według algorytmu, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie algorytmu podziału środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na realizację określonych zadań jednostek samorządu terytorialnego oraz sposobu przedstawiania sprawozdań o wykorzystaniu tych środków (DzU nr 8, poz. 73).

   Działaniem mającym na celu ułatwienie osobom niepełnosprawnym korzystanie z form pomocy przewidzianych ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776 z późn. zm.) jest także decentralizacja działań Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Znaczna część zadań funduszu będzie realizowana przez oddziały terenowe, co uprości procedury, ułatwi współpracę z instytucjami korzystającymi z pomocy funduszu i przyspieszy rozpatrywanie wniosków. Pewne zadania realizowane dotychczas przez fundusz - np. dofinansowywanie organizacji turnusów rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych lub finansowanie warsztatów terapii zajęciowej - przejęły władze powiatowe. Najistotniejszą jednak zmianą jest przejęcie przez oddziały funduszu kompetencji decyzyjnych w bardzo wielu dziedzinach wymagających dotychczas decyzji zarządu funduszu. Sprawy prowadzone przez oddziały to m.in.: dofinansowywanie wynagrodzeń osób psychicznie chorych i umysłowo upośledzonych, współpraca z zakładami pracy chronionej, dofinansowywanie budowy, rozbudowy i modernizacji obiektów służących rehabilitacji, wspomaganie likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych i komunikacyjnych w obiektach użyteczności publicznej oraz barier transportowych o charakterze lokalnym, wspieranie placówek rehabilitacyjnych dla dzieci i młodzieży.

   Kolejnym działaniem przybliżającym realizatorów zadań do środowiska osób niepełnosprawnych jest tworzenie warunków współdziałania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych. Podstawowe ramy tej współpracy określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 13 stycznia 1999 r. w sprawie zlecania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych organizacjom pozarządowym oraz jednostkom samorządu terytorialnego zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej.

   Zgodnie z ww. rozporządzeniem organizacjom pozarządowym i jednostkom samorządu terytorialnego mogą być zlecane m.in. następujące zadania:

   - prowadzenie rehabilitacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w różnych typach placówek;

   - prowadzenie grupowych i indywidualnych zajęć mających na celu nabywanie, rozwijanie i podtrzymywanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania osób niepełnosprawnych, w tym zajęć rozwijających umiejętności sprawnego komunikowania się z otoczeniem osób z uszkodzeniem słuchu;

   - prowadzenie terapii psychologicznej dla osób, które stały się niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym, w celu łagodzenia stresu spowodowanego niepełnosprawnością;

   - organizowanie i prowadzenie szkoleń i kursów, warsztatów, grup środowiskowego wsparcia oraz zespołów aktywności społecznej dla osób niepełnosprawnych;

   - prowadzenie oraz organizowanie szkoleń i warsztatów dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, opiekunów i wolontariuszy bezpośrednio zaangażowanych w proces rehabilitacji osób niepełnosprawnych;

   - organizowanie imprez kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych dla osób niepełnosprawnych, a także imprez integracyjnych;

   - opracowanie i realizacja programów celowych służących zaspokajaniu potrzeb i rozwiązywaniu problemów osób niepełnosprawnych.

   Przedstawione powyżej możliwości współpracy, dotyczące zadań realizowanych bezpośrednio wobec osób niepełnosprawnych i ich rodzin, uzupełniają zapisy umożliwiające podejmowanie działań związanych z promocją aktywności osób niepełnosprawnych w formie wystaw, targów i publikacji oraz prowadzenie analiz i badań służących pełniejszemu rozpoznaniu zjawiska niepełnosprawności i potrzeb wynikających z różnych jej rodzajów. Określając szeroki zakres współpracy, rozporządzenie ustala jednocześnie zasady przyznawania dotacji ze środków funduszu na realizację powierzonych zadań. Pragnę zaznaczyć, że w kwocie ww. dotacji mogą być uwzględnione - oprócz planowanych kosztów bezpośredniej realizacji zadania - niezbędne środki na zakup sprzętu i urządzeń oraz inne rodzaje kosztów koniecznych do prawidłowej realizacji powierzonego zadania, w tym koszty robót budowlanych i innych zadań inwestycyjnych (do wysokości 20% ogólnej kwoty dotacji, nie więcej jednak niż 40-krotność najniższego wynagrodzenia).

   Nowa forma współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi w środowisku osób niepełnosprawnych i samorządami - wprowadzona ww. rozporządzeniem - umożliwia powierzanie zadań tym, którzy najlepiej znają problemy osób niepełnosprawnych, zapewniając jednocześnie istotne wsparcie finansowe organizacjom i instytucjom samorządowym, które skorzystają z oferty funduszu lub same zgłoszą ofertę współpracy. Istotny jest również fakt, że uregulowania wprowadzone rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 13 stycznia 1999 r. w jednakowym stopniu dotyczą organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego, co umożliwia ścisłą współpracę i realizowanie wspólnych przedsięwzięć (np. programów celowych) ukierunkowanych na rozwiązywanie konkretnych problemów osób niepełnosprawnych.

   Pragnę zapewnić, że intencją podejmowanych działań jest wypracowanie jak najskuteczniejszej formy realizacji zadań i zapewnienie racjonalnego wydatkowania środków funduszu. Jeśli z doświadczeń starostów z pracy z osobami niepełnosprawnymi wyniknie potrzeba zmiany przyjętych obecnie zasad, zostaną one zmodyfikowane tak, aby zapewnić sprawną pomoc osobom niepełnosprawnym w samodzielnym funkcjonowaniu.

   II. W sprawie rekompensaty równoważącej osobom niepełnosprawnym utratę zwolnienia z podatku od środków transportu w wyniku włączenia tego podatku w cenę paliw płynnych uprzejmie informuję, że podzielam pogląd, iż przyjęcie takiego rozwiązania traktowane jest przez środowisko osób niepełnosprawnych jako odebranie kolejnego uprawnienia i budzi silne emocje. Zobowiązany licznymi wystąpieniami osób niepełnosprawnych i organizacji pozarządowych działających na ich rzecz pełnomocnik ds. osób niepełnosprawnych wielokrotnie podkreślał potrzebę zrekompensowania osobom niepełnosprawnym utraty tego uprawnienia - niestety bezskutecznie. Pragnę nadmienić, że osoby niepełnosprawne o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz osoby mające na utrzymaniu osobę niepełnosprawną mogą korzystać z odliczeń od dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym wydatków na cele rehabilitacyjne, w tym także wydatków ponoszonych na używanie samochodu osobowego, w ramach kwoty odliczeń przyjętej na dany rok, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 1993 r. nr 90, poz. 416, z późn. zm.). W 1998 r. kwota ta wynosiła 1350 zł.

   III. Działania prowadzone na rynku pracy i w środowisku lokalnym służące usuwaniu różnorodnych utrudnień, przed jakimi stają osoby niepełnosprawne, uzupełniane są przez zadania realizowane w sferze telekomunikacji i łączności. Wiele okręgów Poczty Polskiej doręcza przesyłki, w tym paczki, do domów osób niepełnosprawnych, przyjmowane są przez listonoszy przesyłki do nadania, instalowane są automaty telefoniczne dostępne dla osób na wózkach. Ponadto w pierwszej kolejności realizowane są wnioski osób niepełnosprawnych o zawarcie umowy na korzystanie z abonamentu telefonicznego, stosowane są ulgi i raty w opłatach abonamentowych. Dyrekcje poszczególnych okręgów Poczty Polskiej rozpoczęły współpracę z organizacjami działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych i często - w miarę możliwości - sponsorują konkretne zadania. Rozwiązania techniczne służące komunikowaniu się osób niewidomych, niesłyszących są upowszechniane m.in. w formie ˝Katalogu sprzętu telekomunikacyjnego dla osób niepełnosprawnych i starszych˝ rozesłanego przez Dyrekcję Okręgu PP w Krakowie. Pomoc w udostępnianiu osobom niepełnosprawnym telefonów i innych urządzeń służących komunikowaniu się będzie kontynuowana i stopniowo obejmie osoby o różnych rodzajach niepełnosprawności - niemniej w pierwszej kolejności jest kierowana do osób, których niepełnosprawność w największym stopniu izoluje je od otoczenia, a więc np. niewidomych.

   IV. Stosownie do przyjętej przez Sejm RP uchwały Karta praw osób niepełnosprawnych z dnia 1 sierpnia 1997 r. pełnomocnik ds. osób niepełnosprawnych wystąpił do prezesa Zarządu Telewizji Polskiej SA oraz prezesów sześciu innych stacji telewizyjnych z prośbą o jak najszersze uwzględnianie w pracy programowej potrzeb osób niepełnosprawnych, w tym szczególnie niesłyszących. Działania mające na celu zapewnienie osobom niepełnosprawnym dostępu do informacji i zwiększające możliwości komunikacji międzyludzkiej są podejmowane przez media sukcesywnie, a oferta programowa adresowana do osób niepełnosprawnych jest poszerzana.

   Natomiast zwolnienia z opłat abonamentowych przysługują - zgodnie z rozporządzeniem KRRiT z dnia 27 czerwca 1996 r. w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (DzU nr 82, poz. 383 z późn. zm.) - m.in. osobom niepełnosprawnym w stopniu znacznym, osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, osobom niesłyszącym, niewidomym oraz osobom uprawnionym do renty socjalnej lub zasiłku stałego z pomocy społecznej. Zwolnienie z opłat abonamentowych przysługuje także rencistom i inwalidom wojennym na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DzU z 1997 r. nr 142, poz. 950). Zakres ww. zwolnień z opłat abonamentowych uwzględnia osoby o najniższych dochodach oraz osoby, których niepełnosprawność w znaczącym stopniu powoduje trudności w kontaktach osobistych i ogranicza dostęp do informacji. Osoby niepełnosprawne ruchowo także korzystają ze zwolnień z opłat abonamentowych, jeśli spełniają warunki określone ww. rozporządzeniem.

   Minister

   Longin Komołowski

   Warszawa, dnia 26 maja 1999 r.