Odpowiedź na interpelację w sprawie problemu prania brudnych pieniędzy w Polsce
  Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma pana marszałka nr SPS-0202-3301/00 z dnia 17 lutego 2000 r., przy którym przesłano interpelację pani poseł Małgorzaty Okońskiej-Zaremby dotyczącą działań podejmowanych przez rząd w zakresie dostosowania polskiego systemu zwalczania prania brudnych pieniędzy do standardów światowych, uprzejmie przekazuję następujące informacje.
  Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku efektywności ścigania przestępstwa prania pieniędzy, należy odnotować, że chociaż dotychczas nie zapadł w Polsce wyrok skazujący za to przestępstwo określone w art. 299 K.k. (a wcześniej art. 5 ustawy o ochronie obrotu gospodarczego), to przy zmienionej kwalifikacji prawnej zapadły 4 wyroki skazujące w sprawach wszczętych z art. 5 ustawy o ochronie obrotu gospodarczego i art. 299 K.k. Obecnie w 17 sprawach dotyczących prania brudnych pieniędzy prowadzone jest postępowanie, a 13 zostało zawieszonych.
  Dotychczasowe doświadczenia Biura do Walki z Przestępczością Zorganizowaną KGP, które w latach 1994-1999 prowadziło 34 sprawy, w których występowały elementy świadczące o stosowaniu przez grupy przestępcze procederu prania brudnych pieniędzy, wskazują, że skuteczne ściganie tego typu przestępstw utrudnia m.in. brak podstaw prawnych do korzystania przez Policję z informacji objętych tajemnicą bankową i zawodową. Uniemożliwia to rozpoznawanie przez Policję zjawiska prania pieniędzy poprzez takie instytucje finansowe, jak banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, giełdę.
  Mimo wprowadzenia w ustawie Prawo bankowe obowiązku przeciwdziałania wykorzystywaniu działalności banku dla celów mających związek z przestępstwem, o którym mowa w art. 299 K.k., redakcja art. 106 tej ustawy uzależnia działania prokuratorskie w zakresie ścigania działalności przestępczej związanej z praniem pieniędzy od otrzymania zawiadomienia z banku wykorzystywanego do tego procederu. Jednocześnie ograniczenie prawa od żądania informacji przez prokuratora jedynie do banku, którego dotyczy zawiadomienie, utrudnia w istotny sposób, a czasem uniemożliwia działania prokuratorskie w zakresie zwalczania przestępstwa z art. 299 K.k.
  Udowodnienie przestępstwa prania brudnych pieniędzy jest bardzo trudne, stąd przeprowadzenie postępowania ze względu na zakres i charakter czynności dowodowych często jest długotrwałe, o czym świadczą wskazane wyżej liczby.
  Do wzrostu efektywności ścigania tego typu przestępstw niewątpliwie przyczyni się współpraca wymiaru sprawiedliwości z generalnym inspektorem informacji finansowej, który ma zostać powołany na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł.
  Wspomniana ustawa, nad którą pracuje obecnie sejmowa podkomisja nadzwyczajna, oraz ratyfikacja Konwencji Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa, stworzą podstawy prawne i organizacyjne do zwalczania prania brudnych pieniędzy zgodne ze standardowymi rozwiązaniami stosowanymi w krajach Unii Europejskiej.
  Skierowany do Sejmu w październiku 1999 r. rządowy projekt ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł stanowi podstawę planowanego systemu prawno-organizacyjnego mającego za zadania skuteczne zapobieganie wykorzystywaniu polskiego systemu finansowego do legalizacji dochodów pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł i stworzenie możliwości wczesnego wykrywania procederu prania brudnych pieniędzy. Rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy zapewnią zgodność przepisów prawa krajowego z dyrektywami Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z 10 czerwca 1991 r. w sprawie ochrony wykorzystywania systemu finansowego dla celów prania brudnych pieniędzy (91/308/EWG).
  Zgodnie z przepisami projektu zwalczanie zjawiska prania brudnych pieniędzy będzie oparte na gromadzeniu i analizie informacji finansowych przez generalnego inspektora w celu wykrywania transakcji, co do których istnieje podejrzenie, że służą wprowadzaniu do systemu finansowego wartości majątkowych w celu ukrycia ich pochodzenia z przestępstwa. Przetworzone informacje o transakcjach będą przekazywane organom uprawnionym do badania ich legalności - sądy i prokuratorzy, jak również innym organom - ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i szefowi Urzędu Ochrony Państwa.
  Przewidziana w projekcie ustawy możliwość przekazywania organom powołanym do ścigania i zwalczania przestępstwa prania brudnych pieniędzy wszelkich informacji finansowych, w tym również objętych tajemnicą bankową, pozwoli na bardziej skuteczną walkę z tym przestępstwem. Dotychczasowe doświadczenia państw UE wskazują, że tylko sprawna wymiana informacji między właściwymi służbami może w sposób zdecydowany i efektywny zapobiec legalizacji dochodów pochodzących z przestępstw.
  Funkcjonowanie w Polsce organu informacji finansowej, do zadań którego należeń będzie nie tylko gromadzenie, analiza oraz udostępnianie informacji, ale również opracowywanie schematów powstawania, dokonywania i przebiegu przestępstw finansowych będzie stanowić najistotniejsze narzędzie ochrony polskiego systemu finansowego przed legalizowaniem dochodów pochodzących z przestępstw. Tego typu instytucje zwane jednostkami wywiadu finansowego (FIU - Financial Intelligence Unit) funkcjonują we wszystkich państwach zaangażowanych w walkę z praniem brudnych pieniędzy.
  Ze względu na międzynarodowy charakter przestępstwa prania brudnych pieniędzy istotnym czynnikiem umożliwiającym jego wykrywanie i zwalczanie jest współpraca międzynarodowa, a szczególnie stworzenie możliwości konfiskaty nielegalnych dochodów na każdym etapie procederu prania pieniędzy. Podstawowym aktem prawnym kształtującym standardy współpracy międzynarodowej w tym zakresie jest Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa.
  Projekt ustawy w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie przez prezydenta RP ratyfikacji ww. konwencji został przyjęty przez Radę Ministrów w trybie obiegowym i w dniu 1 marca br. przekazany do Sejmu.
  W połowie lutego br. do Sejmu skierowany został także projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy Kodeks postępowania karnego, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawy o zamówieniach publicznych oraz ustawy Prawo bankowe. Proponowane zmiany legislacyjne, polegające na objęciu przepadkiem korzyści majątkowych pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa, umożliwieniu wykonywania orzeczeń sądów zagranicznych w przedmiocie przepadku i zajęcia mienia pochodzącego z przestępstwa oraz umożliwieniu udzielania informacji objętych tajemnicą bankową na wniosek o udzielenie pomocy prawnej pochodzący z innego państwa, pozwolą na wywiązywanie się z zobowiązań nałożonych na Polskę w wyniku przystąpienia do Konwencji Rady Europy o praniu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa.
  Z poważaniem
  Podsekretarz stanu
  Jan Wojcieszczuk
  Warszawa, dnia 21 marca 2000 r.
- Interpelacja w sprawie polskich obiektów oświatowych w Paryżu
- Odpowiedź na interpelację w sprawie dofinansowania kosztów zatrudnienia bezrobotnych bez względu na miejsce ich zarejestrowania w urzędach pracy
- Interpelacja w sprawie ujednolicenia systemu selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych
- Interpelacja w sprawie sytuacji prawnej dzieci cudzoziemców
- Interpelacja w sprawie nasilenia zjawiska zatrudniania na czarno pracowników z WNP przez polskich przedsiębiorców