Odpowiedź na interpelację w sprawie nowego systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego
  Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie pana z dnia 25 stycznia br., nr SPS-0202-3172/00, interpelacją pana posła Jana Kulasa w sprawie nowego systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego uprzejmie informuję:
  Ocena funkcjonowania dotychczasowego systemu finansowania gmin wymaga dokonania szczególnej analizy. Konieczne jest przede wszystkim przeanalizowanie struktury dochodów gmin na podstawie kilku lat. Ministerstwo Finansów przeanalizowało dochody i wydatki budżetów gmin w stosunku do PKB, dochodów oraz wydatków budżetu państwa w latach 1992-1998. Zbiorcze wyniki tej analizy prezentują zał. nr 1 i 2.*) Jak wynika z zestawienia, w omawianym okresie znacznie zostały zwiększone transfery z budżetu państwa do budżetów gmin. Wzrost znaczenia dotacji celowych związany był ze zmianami systemowymi, jakie miały miejsce w minionym okresie (wprowadzenie dotacji na wypłatę dodatków mieszkaniowych, zwiększenie dotacji na zadania własne z zakresu pomocy społecznej oraz z zakresu dofinansowania inwestycji szkół i placówek oświatowych). Uważam, że w przyszłości należy dążyć do zwiększenia dochodów i zastąpienia dotacji celowych na finansowanie i dofinansowanie zadań własnych oraz dotacji na zadania z zakresu administracji rządowej dochodami własnymi.
  Wprowadzona od 1 stycznia 1999 r. reforma administracji publicznej, utworzenie nowych jednostek samorządu terytorialnego wymaga ciągłego monitorowania sytuacji finansowej tych jednostek. W związku z powyższym Ministerstwo Finansów przygotowało analizę sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w zakresie realizacji dochodów, wydatków, wyniku oraz stanu ich zadłużenia, zarówno po I, II, jak i po III kwartale 1999 r. Analiza została przekazana do Sejmu RP.
  Pragnę zauważyć, że ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 obowiązuje do końca 2000 r. Zgodnie z art. 64 tej ustawy Rada Ministrów jest zobowiązana do przedłożenia Sejmowi i Senatowi do dnia 31 maja 2000 r. informacji o skutkach obowiązywania ustawy wraz z propozycjami niezbędnych zmian. Po dokonaniu analizy za cały rok zostaną wypracowane wnioski i na tej podstawie przygotowane założenia, a następnie projekt nowej ustawy regulującej zagadnienia związane z dochodami jednostek samorządu terytorialnego. Właściwe określenie katalogu zadań i odpowiadających im dochodów, na poziomie pozwalającym na realizację tych zadań, jest sprawą bardzo istotną, szczególnie zważywszy na fakt, że dochody i wydatki jednostek samorządu terytorialnego mają znaczący udział w sektorze finansów publicznych. W roku 2000 transfery z budżetu państwa do jednostek samorządu terytorialnego w postaci subwencji i dotacji celowych będą stanowiły blisko 1/3 wszystkich wydatków budżetu państwa (transfery z budżetu państwa do jednostek samorządu terytorialnego będą stanowiły ok. 27% wydatków budżetu państwa, natomiast dochody jednostek samorządu terytorialnego będą stanowiły ok. 52% dochodów budżetu państwa, a ok. 26% całego sektora finansów publicznych).
  Jednym z rozwiązać, które mogłyby zostać wprowadzone w przyszłej ustawie, tak jak to ma miejsce w wielu krajach zachodnich, jest koncepcja lokalnych dodatków do podatków dochodowych w miejsce udziałów w podatkach państwowych. Takie rozwiązanie ma na celu m.in. wzmocnienie samodzielności finansowej samorządów, a także uniezależnienie ich od decyzji państwowych dotyczących stosowania różnego rodzaju ulg dla podatników, bowiem listę zwolnień i ulg podatkowych ustalałby sam samorząd. Proponowana koncepcja byłaby też zgodna z postulatami reprezentacji samorządowych. W związku z tym szczegółowo analizowane są rozwiązania dotyczące lokalnych dodatków do podatków w takich krajach, jak: Belgia, Dania, Finlandia, Szwecja, Hiszpania.
  Kolejnym ważnym elementem, który mógłby stanowić część nowej ustawy, byłoby odpowiednie uregulowanie systemów wyrównywania potencjału dochodowego. Należy wprowadzić taką konstrukcję subwencji, która służyć będzie korygowaniu skutków nierównego rozłożenia źródeł dochodów własnych. Inne kryteria powinny być uzależnione od tego, co będzie przedmiotem wyrównania. Również w tym zakresie należało będzie sięgnąć do rozwiązań już istniejących w innych krajach.
  Należy jednak podkreślić, że ze względu na różne rozwiązania ustrojowe w innych krajach funkcjonujące tam rozwiązania w zakresie finansów będą mogły być tylko częściowo wykorzystane przy budowaniu systemu finansowego jednostek samorządu terytorialnego.
  Ważnym etapem prac nad wszystkimi ustawami związanymi ze zmianą katalogu zadań oraz poziomu dochodów finansów samorządowych są konsultacje ze stroną samorządową. W szczególności dotyczyć to więc będzie kompleksowej regulacji, jaką będzie nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego został powołany Zespół ds. Systemu Finansów Publicznych. W zespole tym są przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli.
  Kierując się zasadą zawartą w art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, projekt ustawy skutkującej zmianą poziomu dochodów własnych bądź wydatków jednostek samorządu terytorialnego wymaga określenia wysokości skutków tych zmian oraz zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Zgodnie z harmonogramem prac w najbliższym czasie założenia do ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zostaną przedłożone kierownictwu Ministerstwa Finansów i po ich zaakceptowaniu rozpoczną się prace przy współudziale członków Zespołu ds. Systemu Finansów Publicznych.
  Z poważaniem
  Sekretarz stanu
  Jerzy Miller
  Warszawa, dnia 17 lutego 2000 r.
- Interpelacja w sprawie finansowania kościołów i związków wyznaniowych
- Odpowiedź na interpelację w sprawie problemów finansowych podkarpackich szpitali prowadzących oddziały paliatywne
- Interpelacja w sprawie koncesji na produkcjÄ™ i dystrybucjÄ™ tablic rejestracyjnych
- Interpelacja w sprawie prywatyzacji Elektrociepłowni Tychy SA
- Interpelacja w sprawie planów budowy dróg obwodowych wokół miasta Jasła w woj. podkarpackim