Odpowiedź na interpelację w sprawie włączenia opozycji do negocjacji przedakcesyjnych z Unią Europejską
  Prowadzenie negocjacji akcesyjnych jest związane ze stworzeniem odpowiedzialnych za ich przebieg struktur organizacyjnych. Na mocy zarządzenia nr 19 prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. powołano Zespół Negocjacyjny ds. Negocjacji o Członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, którego głównym zadaniem jest przygotowanie i prowadzenie negocjacji członkowskich. Zgodnie z zarządzeniem w skład zespołu wchodzą: pełnomocnik rządu ds. negocjacji o członkostwo RP w UE jako przewodniczący, powołani imiennie przez premiera przedstawiciele ministrów w randze sekretarza bądź podsekretarza stanu oraz przedstawiciele prezesów urzędów centralnych, a także inni wskazani w zarządzeniu wyżsi urzędnicy służby cywilnej. Określając w ten sposób skład i charakter zespołu negocjacyjnego, zarządzenie nie przewiduje bezpośredniego włączenia do prac zespołu reprezentacji partii politycznych.
  Jednocześnie należy podkreślić, że w ramach procesu negacjacyjnego prowadzone są szerokie konsultacje z partiami politycznymi, partnerami społecznymi i przedstawicielami środowisk biznesu.
  Kluczowe miejsce w procesie konsultacji zajmuje współpraca z parlamentem. Pełnomocnik rządu ds negocjacji o członkostwo RP w UE regularnie przedstawia informację rządu RP o przebiegu negocjacji o członkostwo RP w UE, ponadto uczestniczy w posiedzeniach komisji parlamentarnych, w szczególności: sejmowej Komisji Integracji Europejskiej, sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych oraz senackiej Komisji Spraw Zagranicznych i Integracji Europejskiej, a także w posiedzeniach poszczególnych komisji branżowych poświęconych problematyce negocjacji Polski z Unią Europejską. Członkowie zespołu negocjacyjnego biorą udział w posiedzeniach komisji sejmowych właściwych dla dziedzin, którymi zajmują się w ramach prac zespołu negocjacyjnego.
  Z inicjatywy głównego negocjatora w trakcie prac nad stanowiskami negocjacyjnymi zorganizowano 18 spotkań konsultacyjnych z władzami samorządowymi, zainteresowanymi grupami społecznymi, przedstawicielami środowisk branżowych i związków zawodowych. Konsultacje te dotyczyły między innymi następujących obszarów negocjacyjnych: polityki społecznej i zatrudnienia, prawa spółek, rybołówstwa, środowiska, małych i średnich przedsiębiorstw, rolnictwa. Przy głównym negocjatorze został powołany i działa zespół doradców ad personam, w skład którego wchodzą przedstawiciele świata nauki reprezentujący różne opcje polityczne.
  Rozwiązania w zakresie udziału opozycji w procesie negocjacyjnym przyjęte w pozostałych państwach ubiegających się obecnie o członkostwo w Unii Europejskiej nie różnią się zasadniczo od modelu polskiego. Negocjacje akcesyjne prowadzone są przez powołane do tego celu instytucje rządowe. Opozycja jest włączana do procesu negocjacyjnego w ramach istniejących procedur parlamentarnych. Wyjątek stanowi Słowenia, gdzie stanowiska negocjacyjne przygotowywane przez niezależny bezpośrednio od rządu zespół negocjacyjny przed przekazaniem stronie unijnej zatwierdzane były przez parlament.
  Mechanizm konsultowania opozycji w procesie przygotowania stanowisk negocjacyjnych.
  W Czechach w sposób nieformalny konsultowana z wyprzedzeniem jest jedynie ODS Vaclava Klausa, związana z rządzącą socjaldemokracją tzw. umową opozycyjną i paktem tolerancyjnym. Pozostałe ugrupowania opozycyjne zaznajamiają się z gotowym stanowiskiem rządu poprzez swych przedstawicieli w komisjach parlamentarnych.
  W Estonii powołano 18 kwietnia 1999 r. trzynastoosobową Nieregularną Komisję ds. Europejskich, w skład której wchodzą posłowie koalicji i opozycji. Komisja ta pełni m.in. funkcję konsultacyjną oraz przygotowuje materiały na potrzeby negocjacji.
  W Słowenii nie ma szczególnego mechanizmu konsultowania opozycji, jednak de facto jest ona włączona w prace nad stanowiskami negocjacyjnymi poprzez trzy rodzaje działań.
  Po pierwsze, uczestniczy w tzw. koordynacji partii politycznych ds. integracji europejskiej. Skupia ona prawie wszystkie ugrupowania parlamentarne, które podpisały porozumienie o uznaniu integracji europejskiej za sprawę priorytetową i zobowiązały się do współdziałania w tej dziedzinie. W ramach koordynacji odbywają się spotkania zarówno samych partii - sygnatariuszy, jak i z udziałem premiera.
  Po drugie, stanowiska negocjacyjne podlegają zatwierdzeniu przez parlamentarną Komisję Spraw Zagranicznych, w której skład wchodzą przedstawiciele wszystkich ugrupowań parlamentarnych, w tym opozycyjnych.
  Po trzecie, przedstawiciele opozycji uczestniczą w pracach Parlamentarnej Komisji ds. Europejskich.
  Poza tym stanowiska negocjacyjne, zatwierdzone przez rząd, a następnie zaakceptowane przez Komisję Spraw Zagranicznych, są podawane do publicznej wiadomości, m.in. w Internecie, co pozwala na zapoznanie się z ich treścią każdemu, w tym przedstawicielom opozycji.
  Bieżące informowanie opozycji na temat postępów w negocjacjach akcesyjnych.
  W Czechach odbywa się to przez wysłuchanie informacji okresowych, składanych przed Komisją Integracji Europejskiej Izby Poselskiej lub Senatu przez ministra spraw zagranicznych lub głównego negocjatora.
  W Estonii opozycja jest de facto informowana na dwóch forach - w parlamencie przez ministra spraw zagranicznych, który mniej więcej co miesiąc przedkłada informacje na temat stanu negocjacji, oraz w Komisji ds. Europejskich, przed którą sprawozdaje główny negocjator ds. integracji z Unią Europejską.
  W Słowenii natomiast zespół negocjacyjny oraz Urząd ds. Europejskich (odpowiednik polskiego UKIE) przesyłają do parlamentu regularne raporty na temat stanu negocjacji.
  Rozwiązania instytucjonalne - np. komisja parlamentarna oddziałująca na integracyjną politykę rządu i zaangażowanie w proces konsultacji materiałów przygotowywanych na potrzeby negocjacji akcesyjnych.
  W żadnym z wymienionych państw nie wprowadzono specjalnych rozwiązań instytucjonalnych.
  W Czechach funkcjonują jedynie wspomniane wyżej Komisje Integracji Europejskiej Izby Poselskiej i Senatu. Natomiast niedawno powołana została przez ministra spraw zagranicznych grupa robocza o charakterze doradczym, z udziałem przedstawicieli ODS i innych ugrupowań opozycyjnych (Unii Wolności, ludowców i komunistów), która zajmuje się głównie strategią komunikacyjną w ramach promocji integracji Czech z Unią Europejską.
  W Estonii funkcjonuje wspomniana nieregularna komisja ds. europejskich. Również w Słowenii nie wprowadzono szczególnych rozwiązań - współpraca strony rządowej i opozycji odbywa się na forum uprzednio wymienionych komisji parlamentarnych: Spraw Zagranicznych, która podejmuje konkretne decyzje, m.in. o zatwierdzeniu stanowisk negocjacyjnych, oraz Komisji ds. Europejskich, zajmującej się ogólnie wszystkimi kwestiami związanymi z negocjacjami akcesyjnymi.
  Udział opozycji politycznej w pracach specjalnych komisji parlamentarnych ds. integracji europejskiej w państwach członkowskich Unii na przykładzie Danii i Szwecji.
  1. Dania.
  Parlamentarna Komisja ds. Unii Europejskiej powstała w Folketingu w latach sześćdziesiątych, w chwili rozpoczęcia dyskusji na temat przyszłego członkostwa Danii we wspólnym rynku. Koordynuje prace parlamentu w zakresie spraw związanych z WTO i Unią Europejską, ale nie ma prawa implementowania dyrektyw i innych unijnych aktów prawnych - ta działalność należy do komisji sektorowych.
  Komisja posiada najszersze - w porównaniu z jej odpowiednikami w innych państwach członkowskich Unii - uprawnienia, ponieważ udziela rządowi duńskiemu mandatu przed głosowaniem w Radzie Ministrów i Radzie Europejskiej.
  Uzyskanie mandatu odbywa się po zreferowaniu przez odpowiedniego ministra na forum komisji porządku dziennego Rady Ministrów, a w przypadku istotnych kwestii po przedstawieniu sytuacji negocjacyjnej. W sprawach, w których oczekiwane jest podjęcie decyzji w radzie, i w których oczekuje się od strony duńskiej zajęcia pozycji negocjacyjnej, minister szczegółowo przedstawia stanowisko rządu. Następnie odbywa się debata, w czasie której rzecznicy partii politycznych ds. Unii Europejskiej (szczególnie aktywna jest opozycja) zadają ministrowi pytania i prezentują stanowiska swoich ugrupowań. Po odpowiedziach ministra następują kolejne rundy dyskusji. Formalnie nie odbywa się żadne głosowanie. Stanowisko zostaje zaaprobowane, jeżeli przewodniczący komisji konkluduje, że nie stwierdza, aby przeciwko stanowisku negocjacyjnemu rządu była większość komisji. W praktyce bierze on pod uwagę liczbę mandatów, jaką dana partia ma w parlamencie. Stanowisko negocjacyjne rządu zostaje odrzucone tylko wówczas, jeżeli partie będące mu przeciwne mają razem 50%+1 lub więcej mandatów w Folketingu.
  W skład komisji wchodzi 17 członków i 11 zastępców (obejmujących formalnie 17 miejsc), w osobach przewodniczących, wiceprzewodniczących lub rzeczników ds. Unii z partii rządzących i opozycyjnych. Liczba miejsc przyznawana jest poszczególnym partiom proporcjonalnie do ilości posiadanych mandatów. Stanowisko przewodniczącego i wiceprzewodniczącego zajmują posłowie koalicji.
  W obecnym układzie politycznym sześć miejsc przypada na koalicję rządową, dwa - na partie ją wspierające, które nie uczestniczą w rządzie, osiem miejsc ma opozycja, zaś jedno przypada na ugrupowanie, które na ogół popiera politykę europejską rządu. Rząd mniejszościowy musi więc stale współpracować z zasadniczo proeuropejską opozycją i szukać kompromisu, by nie zebrać przeciw sobie większości głosów.
  Komisja spotyka się w każdy piątek przez cały rok, oprócz sierpnia. Może zostać zwołana na nadzwyczajne posiedzenie z kilkugodzinnym wyprzedzeniem, np. gdy zachodzi konieczność zmiany stanowiska negocjacyjnego rządu.
  Posłowie opozycyjni uczestniczą także w pracach COSAC (Konferencji Przewodniczących Komisji Parlamentarnych ds. Integracji Europejskiej). W 22 konferencji w Lizbonie wzięło udział sześciu duńskich członków Komisji ds. UE, z czego dwóch było z koalicji, jeden z partii wspierającej, a trzech z opozycji.
  2. Szwecja.
  Komitet doradczy ds. Unii Europejskiej został powołany na mocy art. 14 rozdz. 8 znowelizowanego Aktu o Riksdagu. Jest organem koordynacji i współdziałania rządu z parlamentem w sprawach dotyczących Unii Europejskiej.
  Rząd, zgodnie z ustawą z 1994 r. o przystąpieniu Szwecji do UE oraz zmianami w Akcie o Riksdagu, jest zobowiązany do informowania na bieżąco parlamentu w sprawach dotyczących współpracy w ramach Unii Europejskiej oraz do przedkładania corocznego sprawozdania na temat działalności w UE. Akt o Riksdagu nakłada także na rząd obowiązek informowania Komitetu o wszystkich sprawach, które mają być dyskutowane na forum Rady Ministrów, przedstawiania mu projektów stanowisk, jakie ma zamiar przedłożyć na forum Rady Ministrów UE, a także swego stanowiska we wszelkich kwestiach, które Komitet uzna za istotne.
  Akt o Riksdagu zawiera także zapis dotyczący ochrony praw mniejszości parlamentarnej - rząd nie może odmówić konsultacji z komitetem ds. UE w konkretnej sprawie, jeżeli zażąda tego co najmniej 5 jego członków. Zadaniem tego zapisu jest zagwarantowanie opozycji parlamentarnej dostępu do informacji i wpływania na europejską politykę rządu.
  Komitet spotyka się w każdy piątek przez cały rok z wyjątkiem dni wolnych i sierpnia. Na posiedzeniach stawiają się członkowie rządu, którzy w kolejnym tygodniu będą uczestniczyć w odpowiednich posiedzeniach Rady Ministrów Unii Europejskiej. Przed spotkaniami Rady Europejskiej konsultacje z komitetem prowadzi szef rządu. Spotkania komitetu mogą dotyczyć także wybranych kwestii długookresowych i tematycznych. Posiedzenia odbywają się według stałego porządku. Pod koniec dyskusji następującej po przedstawieniu przez rząd stanowiska w danej kwestii przewodniczący komitetu stwierdza, czy większość członków je zaaprobowała. Obowiązek współpracy rządu z parlamentem rozciąga się także na konieczność informowania komitetu o wynikach obrad Rady Ministrów UE i innych jej organów, w formie sprawozdań pisemnych, a w ważnych kwestiach - ustnych.
  Komitet doradczy ds. UE różni od stałych komisji parlamentarnych m.in. fakt, że nie może przygotowywać projektów ustaw, natomiast skład i organizacja pracy są do nich dość zbliżone. W jego skład wchodzi 17 członków wybieranych spośród deputowanych do parlamentu i reprezentujących proporcjonalnie wszystkie partie polityczne oraz 26 ich zastępców. Przewodniczący wywodzi się tradycyjnie z największego ugrupowania, a zastępca z partii drugiej co do wielkości. Komitet w swoich pracach korzysta z materiałów obowiązkowo przedstawianych mu przez poszczególne resorty.
  Współdziałanie rządu z parlamentem, w tym z opozycją, w sprawach Unii odbywa się również w stałych komisjach parlamentarnych, głównie w Komisji Spraw Zagranicznych i na posiedzeniach plenarnych, w tym na specjalnych debatach poświęconych integracji europejskiej. Parlament obraduje także co roku nad rządowym sprawozdaniem z działalności w Unii Europejskiej.
  Sekretarz KIE
  Jacek Saryusz-Wolski
  Warszawa, dnia 1 sierpnia 2000 r.
- Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłacaniu odszkodowań przez towarzystwa ubezpieczeniowe
- Interpelacja w sprawie zasadności notarialnej formy czynności prawnej przy przeniesieniu roszczenia o ustanowienie własnościowego prawa do lokalu (ekspektatywy)
- Interpelacja w sprawie ograniczenia liczby zagranicznych profesorów zatrudnionych na polskich uczelniach
- Odpowiedź na interpelację w sprawie zobowiązań dotyczących zatrudnienia pracowników w Banku Przemysłowo-Handlowym SA
- Odpowiedź na interpelację w sprawie braku bieżących wpłat składek przez ZUS do otwartych funduszy emerytalnych