Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad celnych dotyczących importu aromatów

   W związku z wniesioną przez pana posła interpelacją dotyczącą importowanych przez Spółkę z o.o. ˝Frito Lay Poland˝ produktów określanych mianem ˝aromatów˝, działając z upoważnienia ministra finansów, uprzejmie przedstawiam stosowne wyjaśnienia w tym zakresie.

   Podstawą do ustalenia prawidłowego kodu PCN jest znajomość mających moc normy prawnej:

   - Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, które zamieszczone są na początku Taryfy celnej i stanowią z nią integralną całość,

   - uwag do sekcji lub działów taryfy, które decydują o tym, jak należy klasyfikować poszczególne towary,

   - komentarzy do ˝Wyjaśnień do taryfy celnej˝, stanowiących załącznik do rozporządzenia ministra finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej (DzU nr 74, poz. 830),

   - opinii klasyfikacyjnych zawartych w tomie V ˝Wyjaśnień do taryfy celnej˝.

   Klasyfikacja towarów w Nomenklaturze Scalonej podlega pewnym warunkom określającym zasady, na których jest oparta, oraz Ogólnym Regułom zapewniającym jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji, z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. A zatem do każdego importowanego towaru przypisana jest odpowiednia pozycja Taryfy celnej. Dla celów prawnych klasyfikację przeprowadza się w oparciu o zakres przedmiotowy pozycji. Klasyfikacja taryfowa towarów oparta jest na mających moc normy prawnej Ogólnych Regułach interpretacji Nomenklatury Scalonej, które zamieszczone są na początku Taryfy celnej, oraz na uwagach do sekcji lub działów taryfy, które decydują o tym, jak należy klasyfikować poszczególne towary. Jak wynika z powyższego, klasyfikacji taryfowej dokonuje się w oparciu o ww. normy prawne, nie sugerując się wysokością stawek celnych. Znajomość ww. zagadnień zawartych w ww. uregulowaniach prawnych jest konieczna i niezbędna do przeprowadzenia klasyfikacji taryfowej towarów.

   Wykładnią Taryfy celnej są ˝Wyjaśnienia do taryfy celnej˝, stanowiące załącznik do rozporządzenia ministra finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej (DzU nr 74, poz. 830). Wyjaśnienia te są zgodne z wyjaśnieniami do Zharmonizowanego systemu określania i kodowania towarów (HS), opracowanymi przez Radę Współpracy Celnej w Brukseli, oraz wyjaśnieniami do Nomenklatury Scalonej (CN), opracowanymi przez Komisję Wspólnot Europejskich.

   Zgodnie z uwagami ogólnymi do działu 9, zawartymi w ˝Wyjaśnieniach do taryfy celnej˝, mieszanki przyprawowe, będące produktami otrzymywanymi przez wymieszanie wysuszonych, rozdrobnionych lub całych surowców, takich jak: kora, korzenie, kłącza, liście, kwiaty, pąki, owoce i nasiona, przeznaczone do poprawienia smaku, zapachu i wyglądu produktów spożywczych, należy klasyfikować w działe 9 Taryfy celnej. Mieszanki te mogą zawierać dodatek rozcieńczalnika, barwników spożywczych i produktów dodanych dla zwiększenia intensywności aromatu, np. glutaminianu sodu oraz soli i chemicznych środków przeciwutleniających.

   Natomiast pozycja 2103 Taryfy celnej obejmuje m.in. zmieszane przyprawy i zmieszane przyprawy korzenne, zawierające jedną lub więcej substancji smakowych lub przyprawowych, objętych działami innymi niż dział 9, w takich proporcjach, że mieszanina nie ma zasadniczych cech przypraw w pojęciu działu 9 Taryfy celnej.

   Ponadto, zgodnie z opisem produktu zaklasyfikowanego do pozycji 2103 przez Radę Współpracy Celnej w Brukseli, w kompedium opinii klasyfikacyjnych zawartych w V tomie ˝Wyjaśnień do taryfy celnej˝ na str. 2344 ww. wyjaśnień, złożone aromaty, o trwalej mocy aromatu, będące mieszaninami:

   - ogólnego ekstraktu przypraw z działu 9 lub innej aromatycznej substancji roślinnej (np. objętej pozycją 0712 lub działem 12) oraz

   - bazy odpowiedniej do końcowego użycia (sól, glukoza, mąka zbożowa, sproszkowany sucharek itd.),

   stosowane jako przyprawy lub zaprawy w celu podniesienia smaku preparatów żywnościowych, klasyfikowane są do pozycji 2103 90.

   Natomiast pozycja 3302 Taryfy celnej obejmuje mieszaniny substancji zapachowych i mieszaniny (łącznie z roztworami alkoholowymi) oparte na jednej lub na wielu takich substancjach, które stosowane są jako surowce w przemyśle. Wyrażenie ˝substancje zapachowe˝, występujące w pozycji 3302, zgodnie z uwagą 2 do działu 33 Taryfy celnej odnosi się tylko do substancji z pozycji 3301, czyli: olejków eterycznych, rezinoidów, wyekstrahowanych oleożywic, koncentratów olejków eterycznych, wodnych destylatów i wodnych roztworów olejków eterycznych oraz do składników zapachowych wyodrębnionych z tych substancji lub do syntetycznych substancji zapachowych.

   Towary klasyfikowane do pozycji 3302 będące mieszaninami ww. substancji mogą występować na nośniku (np. oleju roślinnym, dekstrozie, krochmalu, etanolu lub glikolu) lub bez nośnika. W ˝Wyjaśnieniach do taryfy celnej˝ nie ma mowy o tym, iż towary klasyfikowane do pozycji 3302 zawierać mogą inne dodatkowe składniki, takie jak: mąka, ekstrakt drożdży, serwatka, bułka tarta itp.

   Reguła 1. Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowi, że ˝tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne, dla celów prawnych klasyfikację towarów należy ustalić zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji i działów, o ile nie są one sprzeczne z treścią powyższych uwag˝.

   Zatem przy ustalaniu klasyfikacji towarów występujących w postaci mieszanin, niezbędnym dokumentem jest certyfikat/atest producenta, określający skład surowcowy (do 100%) i parametry fizyko-chemiczne ww. towarów.

   Uprzejmie informuję pana posła, że od 1 stycznia 1998 r., zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, osoba zamierzająca dokonać przywozu lub wywozu towaru może uzyskać wiążącą informację taryfową, dotyczącą klasyfikacji towaru według kodu taryfy celnej. Decyzja ta wiąże organy celne oraz osobę, której udzielono tej informacji.

   Wydanie wiążącej informacji taryfowej poprzedza szczegółowy proces analizy złożonych przez stronę dokumentów, materiałów i często dodatkowych badań, niezbędnych do ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej, zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z dnia 17 sierpnia 1999 r. w sprawie szczegółowych warunków wydawania wiążącej informacji taryfowej, wzoru wniosku i niezbędnych dokumentów, które należy do niego dołączyć, a także wzoru formularza wiążącej informacji taryfowej (DzU nr 70, poz. 788). W sytuacjach wątpliwych Główny Urząd Ceł zwraca się o opinię do Światowej Organizacji Celnej.

   W tym miejscu pragnę nadmienić, iż Spółka z o.o. ˝Frito Lay Poland˝ do chwili obecnej nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej na importowane produkty określane mianem ˝aromatów˝.

   Główny Urząd Ceł nie otrzymywał wcześniej sygnałów z urzędów celnych o problemach związanych z klasyfikacją taryfową produktów określanych mianem ˝aromatów˝, w związku z tym nieznana była skala wielkości nieprawidłowości związanych z klasyfikacją taryfową w tym zakresie przed ujawnieniem sprawy przez Generalny Inspektorat Celny.

   W ostatnim okresie do Głównego Urzędu Cel dotarły sygnały o problemach związanych z klasyfikacją taryfową produktów spożywczych, określanych przez importerów mianem ˝aromatów˝. W toku dokładnej analizy nadesłanych dokumentów niejednokrotnie okazało się, że towary te nie odpowiadały opisowi towarów klasyfikowanych do pozycji 3302 Taryfy celnej.

   W chwili obecnej, z uwagi na liczne interwencje dotyczące problemu klasyfikacyjnego towarów zawierających w swym składzie m.in. substancje aromatyczne, Główny Urząd Cel postanowił skonsultować sprawę klasyfikacji taryfowej tego typu towarów ze Światową Organizacją Celną w Brukseli.

   Zgodnie z obowiązującymi przepisami organy celne nie są zobligowane do weryfikacji zgłoszenia celnego z chwilą jego przyjmowania. Pełną odpowiedzialność za prawidłowość zgłoszenia, także za klasyfikację towaru ponosi zgłaszający. Organ celny ma możliwość weryfikacji zgłoszenia w terminie 3 lat od dnia jego przyjęcia poprzez sprawdzenie prawidłowości wszystkich elementów zgłoszenia celnego, także klasyfikacji taryfowej. Jeśli w ocenie organu celnego zgłoszenie jest nieprawidłowe, wydaje w tym zakresie decyzję. Organy celne zobowiązane są do prowadzenia postępowania celnego w każdym przypadku występowania wątpliwości taryfikacyjnych. Niestety, nie ma u nas jeszcze utrwalonej właściwej praktyki postępowania w przypadku zmiany taryfikacji taryfowej towaru. W krajach Unii Europejskiej przyjęta jest praktyka, że w przypadku ustalania prawidłowej taryfikacji ma ona wpływ na przyszłe działania importerów. Natomiast weryfikacje wstecz podejmowane są jedynie wtedy, gdy istnieją przesłanki świadczące, że było to świadome działanie importera zmierzające do oszukania organu celnego i uszczuplenia należności budżetowych. Polska jest członkiem Konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów dopiero od 1996 r., stąd pojawiają się nadal problemy z prawidłowym stosowaniem jej zapisów.

   Analiza wyroków Najwyższego Sądu Administracyjnego w sprawach kwestionowania taryfikacji towarów pokazuje, że sąd bierze pod uwagę cały kontekst sprawy i postępowania importera. W przypadkach gdy towar był taryfikowany przez wiele lat bez wątpliwości organów celnych, a nowa prawidłowa taryfikacja ustalona została po zasięgnięciu opinii WCO, to zdaniem sądu nie można wyciągać wstecznych konsekwencji wobec importera, chyba że mieliśmy do czynienia ze świadomym oszustwem organów celnych. Główny Urząd Ceł nie ma jednak jednoznacznych wytycznych dopuszczających możliwość takiego podejścia do każdej ze spraw.

   Nie można uznać za zarzut stawiany urzędnikom, że motywowani są, cyt.: ˝prowizjami od uzyskanych kwot˝, ponieważ urzędnik państwowy lub funkcjonariusz otrzymuje premię za ujawnienie przestępstwa dopiero po uprawomocnieniu się decyzji lub ostatecznym wyroku NSA. Premia jest więc ściśle związana ze skutecznością oraz poprawnością prowadzonego postępowania. Natomiast ewentualne wyciąganie konsekwencji wobec urzędnika w przypadku niewłaściwego postępowania, które naraziło firmę na wymierne straty finansowe, leży w gestii przełożonego.

   Niewątpliwie z punktu widzenia prezesa Głównego Urzędu Ceł obserwuję przypadki potwierdzające, że instytucje zajmujące się tymi samymi zagadnieniami, chcąc udowodnić swoistą skuteczność, doprowadzają do niezdrowej konkurencji. Konkurencja ta nie wpływa na lepsze zwalczanie przestępczości celnej i nadużyć prawa. Niezdrowa rywalizacja jest wzmacniana upoważnieniem do zatrzymania 20% wartości ujawnionego przestępstwa przez służbę, która doprowadziła do ujawnienia nadużycia. Nakładanie się kompetencji w sprawach kontroli towarów i ich klasyfikacji taryfowej powoduje, że służby w ograniczonym zakresie wymieniają się informacjami i często uprzedzają swoje działania bez wzajemnej koordynacji oraz właściwego rozpoznania sprawy. Jednak taka konkurencja nie dotyczy tylko relacji Inspekcji Celnej i Służby Celnej. W tym przypadku mamy również do czynienia z pewnymi uprzedzeniami na niskich szczeblach, wynikającymi z przeszłych rozwiązań systemowych, które doprowadziły do wydzielenia Inspekcji Celnej spod nadzoru prezesa Głównego Urzędu Ceł.

   Ufam, iż przedstawione w niniejszym piśmie wyjaśnienia przybliżyły nieco panu posłowi problematykę klasyfikacji taryfowej przedmiotowych towarów.

   Prezes GUC

   Zbigniew Bujak

   Warszawa, dnia 18 stycznia 2001 r.