Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie braku pozytywnych decyzji o zadośćuczynieniu dzieciom pozbawionym opieki rodziców wskutek prześladowań nazistowskich podczas II wojny światowej

   Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 120 ust. 1 regulaminu Sejmu, w odpowiedzi na interpelację pana posła Zbigniewa Szymańskiego w sprawie braku pozytywnych decyzji o zadośćuczynieniu dzieciom pozbawionym opieki rodziców wskutek prześladowań nazistowskich, przedstawiam, co następuje:

   Los dzieci pozbawionych możliwości wychowania w naturalnym środowisku rodzinnym oraz opieki ze strony rodziców, którzy zginęli w wyniku prześladowań hitlerowskich, jest niewątpliwie jedną z największych tragedii ostatniej wojny. Podzielając, z punktu widzenia moralnego, pogląd o konieczności poszukiwania właściwego sposobu zadośćuczynienia krzywdom o charakterze psychicznym doznanym przez sieroty wojenne, należy uznać, że niemożliwe jest znalezienie środków na wypłatę odszkodowań dla wszystkich kategorii osób pokrzywdzonych lub ich spadkobierców. Niemal każda polska rodzina doznała w wyniku prześladowań okupanta oraz działań wojennych zarówno niepowetowanych krzywd moralnych, jak i strat materialnych.

   Sprawa uzyskania zadośćuczynienia materialnego dla omawianej kategorii pokrzywdzonych poruszana była przez stronę polską m.in. w ramach wielostronnych negocjacji, prowadzonych z rządem Republiki Federalnej Niemiec, dotyczących odszkodowań dla robotników przymusowych. Zgodnie z porozumieniem z dnia 23 marca 2000 r. o podziale zadeklarowanej przez rząd niemiecki kwoty odszkodowań dla poszkodowanych państw Europy Środkowo-Wschodniej, uczestniczących w rokowaniach, trwają obecnie w parlamencie niemieckim prace legislacyjne nad ustawą o świadczeniach dla robotników przymusowych i niewolniczych prześladowanych przez III Rzeszę. Ustawa ta swoim zakresem podmiotowym prawdopodobnie obejmować będzie także dzieci wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe oraz dzieci urodzone podczas trwania represji wobec ich rodziców. Wolą strony polskiej jest, aby objąć świadczeniami również dzieci wywiezione w celu germanizacji oraz przebywające w rodzinach zastępczych lub domach dziecka.

   Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii sposobu rozpatrywania przez Fundację ˝Polsko-Niemieckie Pojednanie˝ wniosków zgłaszanych przez osoby, które w czasie wojny pozbawione były opieki rodziców wskutek prześladowań nazistowskich, po uzyskaniu w tym zakresie wyjaśnień władz fundacji pozwolę sobie przedstawić, co następuje.

   Wymieniona w regulaminie Komisji Weryfikacyjnej fundacji kategoria ˝dzieci pozbawione opieki rodziców wskutek prześladowań nazistowskich˝ odnosi się do sytuacji, gdy dziecko, w wyniku działalności reżimu hitlerowskiego, zostało pozbawione opieki obojga rodziców. W praktyce chodzi tu o przypadki, gdy oboje rodzice zostali rozstrzelani, uwięzieni, deportowani na roboty przymusowe albo gdy pozbawiony życia lub poddany represjom został jeden z rodziców, który samotnie opiekował się dzieckiem.

   W indywidualnej sprawie powołanej interpelacji wnioskodawca opierał swój wniosek o wypłatę przez fundację świadczenia na fakcie, że jego ojciec został aresztowany i zamordowany przez gestapo. W ocenie kompetentnych władz fundacji wnioskodawca nie może być jej beneficjentem, albowiem nie był on pozbawiony opieki obojga rodziców i z tego względu jego przypadek nie spełnia regulaminowych przesłanek.

   Minister spraw zagranicznych nie posiada kompetencji do oceniania regulaminu Komisji Weryfikacyjnej ani też podejmowanych przez nią decyzji.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Bronisław Geremek

   Warszawa, dnia 30 maja 2000 r.