Odpowiedź na interpelację w sprawie upublicznienia kontraktów ze szpitalami zawieranych przez regionalne kasy chorych
  Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Bogdana Pęka przekazaną przy piśmie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lutego 2001 r., znak SPS-0202-5857/01, w sprawie upublicznienia kontraktów ze szpitalami zawieranych przez regionalne kasy chorych uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
  Uprzejmie informuję, iż zasady i tryb zawierania umów o świadczenia zdrowotne regulują głównie dwa akty normatywne: ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.) oraz rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez kasy chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych (DzU nr 148, poz. 978, z późn. zm.). Na podstawie tych aktów prawnych kasa chorych ma prawo opracowywać szczegółowe warunki konkursu ofert dotyczące poszczególnych zakresów świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy wiążą drugą stronę, jeżeli zostały jej doręczone przy zawarciu umowy.
  W toku postępowania konkursowego kasa chorych dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty spośród tych ofert złożonych w konkursie, które spełniają wymogi formalne określone wyżej wymienionymi aktami prawnymi.
  Większość umów cywilnoprawnych przewiduje w swojej treści skutki nieprzestrzegania przez strony postanowień tychże umów (w przeciwnym wypadku zastosowanie mają ogólne przepisy dotyczące odpowiedzialności stron umowy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy) - umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych nie są i nie mogą być w tym przypadku wyjątkiem.
  Uprzejmie informuję, że umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych powinny być, w ściśle określonym zakresie, jawne oraz ustalony winien być tryb ich udostępniania, jednakże obecnie nie ma podstawy prawnej do żądania upublicznienia kontraktów ze szpitalami zawieranych przez kasy chorych. Wprawdzie zgodnie z art. 53a ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym finanse kas chorych są jawne. Ponadto nastąpiło uznanie kas chorych za instytucje należące do sektora publicznego. Natomiast za środki publiczne uznano przychody jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością oraz pochodzące z innych źródeł - ustawa z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych, ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy Ordynacja podatkowa, ustawy o finansach publicznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - w związku z dostosowaniem do prawa Unii Europejskiej (DzU nr 122, poz. 1315).
  Jednakże podane powyżej przepisy nie dają podstawy do upublicznienia kontraktów - brak jest bowiem podstawy prawnej do upublicznienia informacji o kwocie, na jaką opiewa zawarty przez kasę chorych ze świadczeniodawcą kontrakt, bez wyraźnej zgody tego świadczeniodawcy. W tym zakresie zgody świadczeniodawcy - strony umowy, nie wolno domniemywać. Na gruncie obowiązujących przepisów należy stwierdzić, iż o ujawnieniu warunków finansowych konkretnej umowy może rozstrzygnąć wyłącznie zgodna i swobodnie wyrażona wola stron tej umowy. W przypadku braku takiej zgody zastosowanie znajdą ogólne reguły dotyczące tajemnicy handlowej. Świadczeniodawca (zakład opieki zdrowotnej; osoba wykonująca zawód medyczny w ramach indywidualnej, grupowej lub specjalistycznej praktyki; osoba, która udziela świadczeń zdrowotnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej) jest podmiotem obrotu gospodarczego i w pełni ma prawo korzystać z tej tajemnicy oraz swobodnie rozstrzygać o ewentualnej z niej rezygnacji.
  Uprzejmie informuję, iż podporządkowanie szpitali w przyszłości jednemu organowi założycielskiemu (marszałkowi województwa) w wyniku zawartej pomiędzy kasą chorych a świadczeniodawcą umowy nie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów. Obecnie o tym, kto jest organem założycielskim samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, decyduje ustawa. Zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 91, poz. 408, z późn. zm.) zakład opieki zdrowotnej może być utworzony przez:
  1) ministra lub centralny organ administracji rządowej,
  2) wojewodę, w przypadkach określonych w ustawie o Inspekcji Sanitarnej,
  3) jednostkę samorządu terytorialnego,
  4) kościół lub związek wyznaniowy,
  5) pracodawcę,
  6) fundację, związek zawodowy, samorząd zawodowy lub stowarzyszenie,
  7) inną krajową albo zagraniczną osobę prawną lub osobę fizyczną z zastrzeżeniem ust. 1a,
  8) spółkę niemającą osobowości prawnej.
  Uprzejmie wyjaśniam, iż w kasach chorych funkcjonują rady, które nie są radami nadzorczymi. Rady nadzorcze funkcjonują przede wszystkim w spółkach prawa handlowego oraz w spółkach skarbu państwa. Zgodnie z art. 75 rada regionalnej kasy chorych powoływana jest przez sejmik województwa, spośród osób ubezpieczonych w danej kasie, przy czym rada kasy chorych nie może liczyć więcej niż 9 członków.
  By zapobiec opisanym w interpelacji negatywnym zjawiskom (w radach zasiadają często ludzie merytorycznie nieprzygotowani, traktujący pracę w radzie jako kolejną możliwość zarobienia pieniędzy, utwierdzający układy koleżeńskie, negatywnie wpływające na właściwy rozdział pieniędzy i kontrahentów), ustawa przewiduje zakaz pełnienia określonych stanowisk przez członków rady kasy chorych. Zgodnie z art. 75 ust. 4 członkowie rady kasy chorych nie mogą być jednocześnie członkami zarządu, pracownikami kas chorych, świadczeniodawcami współpracującymi z kasami chorych, właścicielami, pracownikami lub osobami współpracującymi z zakładami opieki zdrowotnej, które zawarły umowę z kasami chorych na udzielanie świadczeń, a także członkami organów zakładu ubezpieczeń prowadzącego działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczeń zdrowotnych, na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (DzU z 1996 r. nr 11, poz. 62, z późn. zm.). Ponadto z dniem 1 stycznia 2001 r. do ustawy wprowadzono wymóg posiadania przez członków rady kasy chorych wyższego wykształcenia oraz zdania egzaminu na członka rady nadzorczej jednoosobowej spółki skarbu państwa.
  Odnosząc się do postulatów zawartych w dalszej części interpelacji, uprzejmie informuję, iż:
  1. Nie może być mowy o podporządkowaniu szpitali jednemu organowi założycielskiemu (marszałkowi województwa) - oznaczałoby to pozostawienie w gestii gmin i powiatów mniejszych zakładów opieki zdrowotnej i rozbicie struktury opieki zdrowotnej na terenie danego województwa, a co za tym idzie, rozbicie i niepotrzebne skomplikowanie struktury finansowania ochrony zdrowia.
  2. Ogłoszenia o konkursach ofert, zasady kontraktowania świadczeń zdrowotnych (szczegółowe warunki konkursu ofert) oraz wypracowane standardy udzielania świadczeń zdrowotnych są publikowane w Biuletynie Kas Chorych, wydawanym przez Krajowy Związek Kas Chorych, a także na stronach internetowych poszczególnych kas chorych.
  3. Należy podkreślić, iż przepisy prawa dotyczące zawierania umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych nie ograniczają dostępu środowiskom pielęgniarskim do kontraktów. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej obejmują swym zakresem również świadczenia pielęgnacyjne, tak więc lekarz sprawujący opiekę ma obowiązek zapewnienia swoim pacjentom również świadczeń pielęgnacyjnych - co jest korzystne dla osób ubezpieczonych, ze względu na ścisłe wzajemne powiązanie tych świadczeń zdrowotnych.
  Powyższe nie może oczywiście wykluczać możliwości zawarcia przez kasy chorych umów bezpośrednio z pielęgniarkami i położnymi, które wykonują swój zawód w formach przewidzianych ustawą z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (DzU nr 91, poz. 410, z późn. zm.), w szczególności na wykonywanie świadczeń pielęgniarskich, które nie wymagają ścisłej, codziennej i bezpośredniej współpracy z lekarzem.
  Z wyrazami szacunku
  Minister
  Grzegorz Opala
  Warszawa, dnia 27 marca 2001 r.
- Interpelacja w sprawie sytuacji w służbie zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem woj. podkarpackiego
- Interpelacja w sprawie wysokości wkładu mieszkaniowego, który spółdzielnia zwraca spółdzielcy w razie zwrotu mieszkania lokatorskiego
- Interpelacja w sprawie eliminowania postaw antysemickich, rasistowskich i ksenofobicznych oraz kształcenia dla wielokulturowości
- Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji przez Urząd Regulacji Energetyki przepisów rozdziału 4 oraz od art. 45 do art. 47 ustawy Prawo energetyczne
- Interpelacja w sprawie działania sądów administracyjnych