Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przywrócenia niektórym jeziorom przepływowym statusu zgodnego z Prawem wodnym

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła, na wstępie chciałbym poinformować, że przeprowadzone na moje polecenie postępowanie wyjaśniające potwierdziło informację, iż jezioro Kuchnia jest jeziorem przepływowym, gdyż dopływa do niego i wypływa z niego rzeka Gardęga, w związku z czym na mocy ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r., art. 1 i 4, stanowi własność skarbu państwa (tak woda, jak i pokryty nią grunt).

   Pozwolę sobie również szczegółowo przedstawić obecny stan prawny, regulujący sprawy własności powierzchniowych wód płynących w odniesieniu do zagadnienia poruszonego przez pana posła:

   1. Zagadnienia własności wód regulowane są wyłącznie przepisami ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. Przepisy innych ustaw regulujących zagadnienia własności regulują zatem tylko te kwestie, które nie zostały unormowane Prawem wodnym (Kodeks cywilny, ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami).

   2. Ustawą Prawo wodne z dnia 30 maja 1962 r. dokonana została nacjonalizacja powierzchniowych wód płynących wraz z gruntami pokrytymi wodami. Nacjonalizacją objęte zostały wody w rzekach i innych ciekach oraz wody jezior przepływowych, tj. jezior, do których cieki uchodzą bądź z których wypływają. Ustawa z 1962 r. nie przewidywała żadnych odszkodowań ani też innych rekompensat z tytułu przejęcia wód przez państwo oraz utraty przez dotychczasowych właścicieli posiadanych korzyści. Dopiero obowiązująca do dzisiaj ustawa Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. wraz z uchwałą 202 Rady Ministrów w sprawie odszkodowań z tytułu przejęcia na własność państwa wód płynących stworzyła jednoznaczne zasady ubiegania się przez byłych właścicieli wód o prawo do rybackiego korzystania z nich lub o odszkodowanie. Prawo nie przewidziało żadnych innych okoliczności ani warunków (np. zwrotu mienia w naturze) zrekompensowania byłym właścicielom wód poniesionych strat i utraconych korzyści, a wyznaczony ustawą trzyletni okres do zgłaszania roszczeń ustawodawca uznał za wystarczający dla wystąpienia z roszczeniami.

   3. Na podstawie ww. przepisów powinny być dokonywane stosowne zmiany w księgach wieczystych oraz w ewidencjach gruntów, co w przypadku jeziora Kuchnia nie miało miejsca. Brak odzwierciedlenia stanu prawnego w księgach wieczystych spowodował, iż kolejne działania podejmowane przez różne organy w oparciu tylko i wyłącznie o zapisy w księgach wieczystych doprowadziły do stanu niezgodnego z prawem, a przede wszystkim z Prawem wodnym.

   Z dokumentów dotyczących spornego jeziora Kuchnia, które napłynęły w trakcie postępowania wyjaśniającego powyższej interpelacji, wynika, iż w 1976 r. właściciele jeziora Kuchnia otrzymali odszkodowanie za przejęte jezioro, za pośrednictwem PZW Okręg w Toruniu, które prowadziło gospodarkę rybacką na tym akwenie (zgodnie z ustawą Prawo wodne z 24 październik 1974 r.).

   Nadsyłana do ministra środowiska dokumentacja dotycząca komunalizacji jezior przepływowych oraz innych zmian stanu własności wód płynących pokazała, iż sytuacja jeziora Kuchnia nie jest pojedynczym przypadkiem, dlatego też uporządkowanie takich spraw należy do zadań priorytetowych MŚ.

   Reasumując, z dużym zaniepokojeniem muszę stwierdzić, iż zaniedbania dokonano przy udziale organów administracji publicznej. Mam nadzieję, że takie sytuacje nie będą się powtarzały, a przepisy nowo uchwalonej ustawy Prawo wodne, wzmocnionej ustawą o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, umożliwią uporządkowanie spraw własności zasobów wodnych. Dlatego też chciałbym zapewnić pana posła, iż zostanie wszczęte postępowanie mające na celu przywrócenie zgodnego z Prawem wodnym statusu jezioru Kuchnia.

   Podsekretarz stanu

   Marek Michalik

   Warszawa, dnia14 września 2001 r.