Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożenia wpływów budżetowych z prywatyzacji przedsiębiorstw

   W związku z pismem pana marszałka z dnia 12 kwietnia 2001 r., nr SPS-0202-6285/01, przesyłam odpowiedź na interpelację panów posłów Bogdana Lewandowskiego i Janusza Zemkego. Uprzejmie dziękuję za zainteresowanie się panów posłów problematyką prywatyzacji majątku narodowego w kontekście zagrożeń wpływów budżetowych z prywatyzacji przedsiębiorstw.

   Realizacja procesów prywatyzacyjnych w ostatnich latach przebiega zgodnie z opracowanym przez Ministerstwo Skarbu Państwa i przyjętym przez Radę Ministrów ˝Programem prywatyzacji do 2001 r.˝ oraz opracowywanymi corocznie kierunkami prywatyzacji. Dokumenty oceniające przebieg realizacji procesów prywatyzacyjnych zawarte są w sprawozdaniach z wykonania budżetu państwa i corocznie przyjmowane są przez parlament. Działania prywatyzacyjne MSP ukierunkowane były i są przede wszystkim na zwiększenie zdolności adaptacyjnej podmiotów gospodarczych do reguł rynkowych, poprawę konkurecyjności i w rezultacie wzrost efektywności gospodarowania oraz rozwój rynku kapitałowego. Cele prywatyzacji mają nie tylko charakter ekonomiczny, ale również charakter społeczny. Wynika on z regulacji ustawowych zobowiązań państwa oraz orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Są to przede wszystkim: kontynuacja wypłaty rekompensat, wsparcie reformy ubezpieczeń społecznych oraz rezerwowanie środków na realizację zobowiązań z tytułu reprywatyzacji i powszechnego uwłaszczenia.

   Dlatego dla Ministerstwa Skarbu Państwa ważnym celem realizacyjnym jest zabezpieczenie uzyskania w 2001 r. dostatecznych wpływów z prywatyzacji majątku państwowego oraz zabezpieczenie majątku skarbu państwa na realizację programów społecznych. Zadaniami szczegółowymi wynikającymi z tak nakreślonych celów jest kontynuacja prywatyzacji w dziedzinach o charakterze infrastrukturalnym i strategicznym, zgodnie z przyjętymi koncepcjami prywatyzacji całych branż, rozpoczęcie prywatyzacji w sektorach ˝wrażliwych˝ - nastręczających trudności (cukrowniczy, zbrojeniowy, gazowniczy, spirytusowy), stopniowe zakończenie procesów prywatyzacji w spółkach z mniejszościowym udziałem SP, uzyskiwanie we wszystkich przypadkach możliwie najkorzystniejszych warunków sprzedaży spółek, a także wzmocnienie funkcji nadzoru właścicielskiego. Prywatyzacja jest instrumentem realizacji strategii gospodarczej i znajduje wyraz w strategicznych dokumentach rządowych, takich jak:

   - Strategia średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 r. - opracowanie Ministerstwa Gospodarki,

   - Strategia finansów publicznych i rozwoju gospodarczego, Polska 2000-2010 - opracowanie Ministerstwa Finansów,

   - Polska 2025 - Długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju - opracowanie RCSS.

   Prywatyzacja jest jednym z podstawowych zadań rządu. To klucz do poprawy efektywności gospodarki umożliwiający stworzenie warunków do szybkiego i trwałego wzrostu gospodarczego z jednoczesnym przyspieszeniem tworzenia miejsc pracy. Dotychczasowy przebieg prywatyzacji w Polsce doprowadził do znacznego wzbogacenia jej metod, form i stosowanych technik. Doświadczenia lat 1990-2000 potwierdzają słuszność ˝polskiej strategii˝ prywatyzacji polegającej na kompleksowym wykorzystaniu różnorodnych ścieżek prywatyzacyjnych oraz dostosowywaniu programów i procedur do specyfiki danej branży, sytuacji poszczególnych przedsiębiorstw oraz popytu zgłaszanego przez inwestorów krajowych i zagranicznych. Wypracowane są stosowne procedury wyłaniania nabywców. Podstawowe kryterium selekcji inwestorów przy prywatyzacji stanowi cena oraz zobowiązania inwestycyjne i ich jakość, a także horyzont programów restrukturyzacyjnych, gwarantujących m.in. utrzymanie i rozwijanie krajowych więzi kooperacyjnych, zobowiązania socjalne (utrzymanie poziomu zatrudnienia, gwarancje płacowe), zobowiązania ekologiczne. Kryteria te stosowane są przy prywatyzacji kapitałowej głównie średnich i dużych przedsiębiorstw i sprzedaży ich w trybie publicznego zaproszenia do rokowań czy przetargu publicznego bądź w drodze oferty publicznej w odniesieniu do dużych podmiotów o dobrej kondycji ekonomiczno-finansowej.

   W Polsce prywatyzacja i rozwój rynku kapitałowego są procesami współzależnymi. Podsumowując wpływ prywatyzacji na proces tworzenia rynku kapitałowego, warto podkreślić, że prywatyzacja pierwszych przedsiębiorstw umożliwiła uruchomienie podstawowych instytucji rynku kapitałowego (giełdy, depozytu papierów wartościowych, biur maklerskich), determinując także dalszy jego rozwój w kolejnych latach. Pomimo że w ogólnej liczbie notowanych na warszawskiej giełdzie spółek ok. 5% stanowią spółki ˝pochodzące z prywatyzacji˝, to jednak wpływają one w sposób decydujący na wysokość obrotów giełdowych i kapitalizację WGPW. Kapitalizacja spółek powstałych w wyniku prywatyzacji stanowi ok. 60% kapitalizacji giełdy. Z drugiej strony rynek kapitałowy na zasadzie sprzężenia zwrotnego wpływa także na przebieg przekształceń własnościowych, gdyż umożliwia m.in. oparcie wyceny prywatyzowanych przedsiębiorstw na bardziej zobiektywizowanych podstawach, przyczyniając się do optymalizacji wpływów z prywatyzacji. Umożliwia on pozyskanie znacznego kapitału od szerokiego grona inwestorów oraz wiarygodną wycenę i znaczny wzrost wartości akcji posiadanych przez skarb państwa. Rynek kapitałowy tworzy niezbędne warunki do wdrożenia innych programów i inicjatyw prywatyzacyjnych. Ma również istotne znaczenie dla takich inwestorów, jak fundusze emerytalne czy zakłady ubezpieczeniowe, które w perspektywie najbliższych lat będą dysponowały dużymi, wolnymi środkami.

   Nadmienić jednak trzeba, że prywatyzowane poprzez Warszawską Giełdę Papierów Wartościowych są firmy w dobrej kondycji, samodzielnie radzące sobie na konkurencyjnym rynku. Dla firm potrzebujących dokapitalizowania, nowych inwestycji, lepszych produktów poszukiwani byli i są stabilni inwestorzy. Każdy projekt prywatyzacyjny jest rozpatrywany indywidualnie, co potencjalnie stwarza możliwość rozpoczęcia, wraz z procesem prywatyzacji, realnych działań restrukturyzacyjnych prywatyzowanych przedsiębiorstw. W konsekwencji prywatyzacja polska nie ogranicza się z reguły do formalnej zmiany formy prawnej i statusu własnościowego przedsiębiorstw państwowych, ale jest punktem wyjścia do rzeczywistych zmian ekonomicznych. Przy prywatyzacji w drodze oferty publicznej brana ponadto jest pod uwagę sytuacja na giełdzie, tak aby cena uzyskana ze sprzedaży akcji/udziałów spółek była możliwie najkorzystniejsza.

   Dekoniunktura, tak jak i koniunktura na rynkach papierów wartościowych ma charakter przejściowy, tzn. występuje cykliczność tego typu procesów w pewnych odstępach czasowych. Wpływ na to ma szereg czynników kształtujących sytuację makroekonomiczną w otoczeniu giełdowym. Oprócz czynników o charakterze globalnym wpływ na to zjawisko ma sytuacja ekonomiczna i społeczna państwa. Stąd należy wnosić, że dekoniunkura na WGPW ma charakter przejściowy, spowodowany skumulowaniem zjawisk negatywnie wpływających na popyt akcji przez inwestorów. W obecnej sytuacji istotne dla sytuacji giełdy i rynku kapitałowego jest uznanie międzynarodowe dla WGPW i jej uczestnictwo w światowych organizacjach giełdowych (FIBV, FESE) oraz osiągnięcie przez WGPW pozycji największej giełdy Europy Środkowej. Ważnym atutem jest mocna strona finansowa giełdy oraz względnie silna pozycja lokalnych inwestorów (w tym indywidualnych). Szansą dla rozwoju giełdy i rynku kapitałowego jest m.in. rozwój funduszy emerytalnych oraz rozwój stabilnej bazy inwestorów indywidualnych. Reasumując, prywatyzacja nie jest celem samym w osobie, a sprzedaż majątku państwowego ministerstwo stara się prowadzić tak, aby przychody budżetu państwa z tej sprzedaży były realizowane w możliwie najkorzystniejszych warunkach.

   Minister

   Aldona Kamela-Sowińska

   Warszawa, dnia 7 maja 2001 r.