Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uregulowania kwestii ulg budowlanych przysługujących rozwiedzionym lub będącym w separacji małżonkom

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 12 kwietnia 2001 r. nr SPS-0202-6267/01 interpelacją pana posła Antoniego Szymańskiego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych uprzejmie informuję.

   Funkcjonujące w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) ulgi mieszkaniowe służą realizacji przez podatnika własnych celów mieszkaniowych. Wysokość tych ulg ograniczona jest limitem. W przypadku podatników pozostających w związku małżeńskim wysokość odliczeń z tytułu poniesienia wydatków mieszkaniowych dotyczy łącznie obojga małżonków, z wyjątkiem małżonków, w stosunku do których orzeczono separację. Stanowi o tym art. 27a ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który ma swoje umocowanie w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DzU nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Stosownie do postanowień Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mają różne prawa i obowiązki w małżeństwie. Każdy z małżonków pozostający we wspólnym pożyciu obowiązany jest do zaspokajania potrzeb rodziny. Zaspokojenie przez jednego z małżonków potrzeb mieszkaniowych oznacza de facto zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych drugiego małżonka, a tym samym zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jego rodziny. Ponadto z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek. Z tych też względów dla małżonków pozostających we wspólnym pożyciu ustawodawca określił łącznie jeden limit odliczeń z tytułu poniesienia wydatków mieszkaniowych, o których mowa w art. 27a ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

   Natomiast w przypadku podatników niepozostających w związku małżeńskim przysługują odrębne limity odliczeń z tytułu poniesienia wydatków na własne cele mieszkaniowe.

   Od 1 stycznia 2001 r. nowelizacją ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 9 listopada 2000 r. (DzU nr 104, poz. 1104) ustawodawca zrównał w prawach i obowiązkach małżonków, w stosunku do których orzeczona została separacja, z małżonkami, w stosunku do których sąd orzekł rozwód. Bowiem zgodnie z obowiązującym od 16 grudnia 1999 r. art. 614 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego orzeczenie separacji ma takie same skutki jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód.

   Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych objęły m.in. regulacje dotyczące wysokości odliczeń od podatku z tytułu ponoszenia wydatków mieszkaniowych. W związku ze zmianą brzmienia art. 27a ust. 8 pkt 3 - począwszy od 1 stycznia 2001 r. - małżonkom pozostającym w separacji (podobnie jak w przypadku osób rozwiedzionych) przysługują odrębne limity odliczeń mieszkaniowych.

   Jednocześnie pragnę zauważyć, iż powołany przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie stanowi, że jeżeli małżonkowie w czasie trwania związku małżeńskiego lub do momentu orzeczenia separacji korzystali, w okresie obowiązywania ustawy, z odliczeń od podatku z tytułu poniesienia wydatków mieszkaniowych, a następnie związek małżeński ustał lub orzeczona została separacja - przysługująca każdemu z nich kwota odliczenia podlega zmniejszeniu o kwotę odliczeń dokonanych w czasie trwania związku małżeńskiego lub do momentu orzeczenia separacji, w wysokości 50% tych odliczeń (jeżeli byli opodatkowani łącznie) lub w wysokości odliczenia dokonanego przez każdego z nich (jeżeli byli opodatkowani odrębnie).

   Ministerstwo Finansów nie otrzymało żadnych informacji, które potwierdziłyby tezę pana posła, iż powyższe regulacje sprzyjają w istocie fikcyjnym rozwodom lub separacjom pomiędzy małżonkami jedynie w celu uzyskania zwiększonej ulgi oraz że obecnie ustawodawca ˝ułatwił˝ możliwość obejścia tego przepisu.

   Zdaniem Ministerstwa Finansów nawet gdyby zaistniał incydentalnie taki przypadek, byłby on odosobnionym wyjątkiem. Natomiast racjonalny ustawodawca nie może zakładać przy kształtowaniu praw i obowiązków podatników, iż prawa podatników do określonych ulg podatkowych będą ich stymulowały do występowania na drogę sądową celem uzyskania rozwodu bądź separacji.

   Dlatego też minister finansów nie znajduje uzasadnienia do zmiany przepisów w powyższym zakresie.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 30 kwietnia 2001 r.