Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji polskich pielęgniarek i położnych w związku z nieuznawaniem w państwach Unii Europejskiej ich kwalifikacji zawodowych

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do art. 192 ust. 6 Regulaminu Sejmu RP przesyłam na ręce Pana Marszałka odpowiedź na interpelację Pani Poseł Anny Sobeckiej z dnia 13 maja 2004r. (znak SPS-0202-10055/05) w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych polskich pielęgniarek i położnych w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej:

   W przypadku zawodów pielęgniarki i położnej podstawowym warunkiem objęcia systemem automatycznego uznawania kwalifikacji jest zapewnienie kształcenia na poziomie przewidzianym w Dyrektywach odpowiednio: 77/453/EWG (w przypadku pielęgniarek) oraz Dyrektywy 80/155/EWG (w przypadku położnych).

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż kwalifikacje polskich pielęgniarek i położnych są po wejściu Polski do Unii Europejskiej uznawane zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego, który dokonał zmian w brzmieniu dyrektyw 77/452/EWG i 80/154/EWG.

   W związku z powyższym kwalifikacje polskich pielęgniarek i położnych uznawane są w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej zgodnie z następującymi zasadami określonymi w Dyrektywie 77/452/EWG (zawód pielęgniarki) oraz Dyrektywie 80/154/EWG (zawód położnej):

   - automatyczne uznawanie kwalifikacji pielęgniarek i położnych, które posiadają tytuł magistra pielęgniarstwa lub położnictwa (dla magistrów, którzy rozpoczęli kształcenie przed dniem 1 maja 2004 r., obowiązek przedstawienia dodatkowo obok dyplomu zaświadczenia o zgodności kształcenia bądź zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym w wymiarze co najmniej kolejnych 3 lat w ciągu 5 lat przed dniem wydania zaświadczenia);

   - uznawanie na zasadzie praw nabytych kwalifikacji pielęgniarek i położnych, które posiadają tytuł licencjata pielęgniarstwa lub położnictwa (obowiązek przedstawienia dodatkowo obok dyplomu zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym w wymiarze co najmniej 3 kolejnych lat w ciągu 5 lat przed dniem wydania zaświadczenia);

   - uznawanie na zasadzie praw nabytych kwalifikacji pielęgniarek i położnych, które ukończyły pomaturalne szkoły pielęgniarskie lub położnych (obowiązek przedstawienia dodatkowo obok dyplomu zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym w wymiarze co najmniej 5 kolejnych lat w ciągu 7 lat przed dniem wydania zaświadczenia); przyjęcie zasady praw nabytych podyktowane było tym, iż dyplomy uzyskane po ukończeniu kształcenia na obu opisanych wyżej poziomach nie spełniają wymagań określonych w Dyrektywach odpowiednio 77/453/EWG i 80/155/EWG i jako takie nie mogły być objęte systemem automatycznego uznawania kwalifikacji;

   - automatyczne uznawanie kwalifikacji pielęgniarek i położnych, które ukończą tzw. studia pomostowe na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 maja 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia studiów zawodowych na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo przeznaczonych dla pielęgniarek i położnych posiadających świadectwo dojrzałości i będących absolwentami liceów medycznych oraz medycznych szkół zawodowych kształcących w zawodzie pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 110, póz. 1170).

   Traktat Akcesyjny nie odnosi się natomiast (ze względu na zbyt duże różnice w kształceniu) do pielęgniarek, które ukończyły kształcenie na poziomie licealnym. Osoby z ww. wykształceniem nie są objęte automatycznym systemem uznawania kwalifikacji w ramach systemu sektorowego, aczkolwiek tak jak osoby ubiegające się o uznanie kwalifikacji, które nie spełniają wymogów dotyczących doświadczenia zawodowego, mają możliwość starania się o uznanie kwalifikacji zawodowych na zasadach podobnych do zasad tzw. systemu ogólnego - na podstawie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (orzeczenie w sprawie Dreessen z 22 stycznia 2002 roku sprawa C - 31/00, Dreessen - Rec.2002 page I - 663).

   Istotą systemu ogólnego jest porównywanie przez odpowiednie organy w państwie przyjmującym czasu trwania i zakresu programowego kształcenia. W tym celu wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających posiadane przez niego kwalifikacje oraz staż zawodowy. W przypadku stwierdzenia różnic w programach kształcenia organ uznający może zobowiązać wnioskodawcę do odbycia stażu adaptacyjnego lub przystąpienia do testu umiejętności. Podstawami prawnymi do uznawania kwalifikacji zawodowych w systemie ogólnym są: Dyrektywa 89/48/EWG oraz Dyrektywa 92/51/EWG.

   Podsumowując, pragnę podkreślić, iż kwalifikacje zawodowe polskich pielęgniarek i położnych są uznawane w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej na powyższych zasadach.

   Ponadto pragnę Pana uprzejmie poinformować, iż na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 maja 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia studiów zawodowych na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo przeznaczonych dla pielęgniarek i położnych posiadających świadectwo dojrzałości i będących absolwentami liceów medycznych oraz medycznych szkół zawodowych kształcących w zawodzie pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 110, póz. 1170) uruchomiono uzupełniające studia zawodowe mające na celu dostosowanie wykształcenia polskich pielęgniarek i położnych. Pragnę podkreślić, iż studia pomostowe mają charakter fakultatywny. Studia te przeznaczone są dla pielęgniarek i położnych posiadających świadectwo maturalne oraz tytuł zawodowy pielęgniarki/położnej uzyskany w wyniku ukończenia pięcioletniego liceum medycznego lub medycznej szkoły zawodowej. Absolwenci ww. studiów otrzymają tytuł zawodowy licencjata pielęgniarstwa/położnictwa, a ich kwalifikacje będą uznawane automatycznie we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Pragnę podkreślić, iż studia te nie mają charakteru obligatoryjnego. Pielęgniarki i położne mogą (ale nie muszą) skorzystać z tej formy podniesienia kwalifikacji zawodowych. Osoby, które nie zdecydują się na ich podjęcie, nie utracą posiadanego prawa wykonywania zawodu pielęgniarki/położnej w Polsce.

   W ramach Projektu Phare 2002 - Zapewnienie uznawania kwalifikacji do wykonywania zawodów medycznych istniała możliwość dofinansowania ww. formy kształcenia. O dofinansowanie mogły ubiegać się szkoły wyższe prowadzące niniejsze kształcenie oraz posiadające akredytację Ministra Zdrowia, a nie bezpośrednio poszczególne pielęgniarki i położne. Ponadto istnieje możliwość dofinansowania studiów pomostowych ze środków Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego Działanie 2.1 ˝Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie˝.

   Pragnę wyjaśnić, iż stan prawny w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych polskich pielęgniarek i położnych nie jest sprzeczny z postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w tym z art. 39), gdyż kwalifikacje polskich pielęgniarek/położnych są uznawane w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej na powyżej omówionych zasadach. Jednocześnie uprzejmie informuję, iż na podstawie art. 230 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską organem właściwym w sprawie oceny zgodności wspólnotowego prawa wtórnego (odpowiednie Dyrektywy) ze wspólnotowym prawem pierwotnym (Traktat Akcesyjny i Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską) jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości.

   Ponadto pozwalam sobie zaznaczyć, iż podejmowane są działania mające na celu poprawę zasad uznawania kwalifikacji polskich pielęgniarek i położnych, zmierzające w przyszłości do nowelizacji dyrektywy w niniejszym zakresie. Stanowisko w ww. kwestii zostało zawarte w Oświadczeniu Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uznawania kwalifikacji polskich pielęgniarek i położnych w związku z pracami nad projektem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych oraz przekazane na planowaną na 6-7 czerwca br. w Luksemburgu 2665 Sesję Rady ds. Konkurencyjności (Rady Unii Europejskiej). W załączeniu przekazuję kopię powyższego Oświadczenia.*)

   Podsumowując, pragnę z całą stanowczością zapewnić, iż Minister Zdrowia dokłada wszelkich starań, aby zapewnić polskim pielęgniarkom i położnym możliwość rozwoju zawodowego oraz wyboru dowolnej drogi kariery zawodowej.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Janusz Opolski

   Warszawa, dnia 7 czerwca 2005 r.