Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02, w zakresie warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 28 czerwca br., znak: SPS-0202-10334/05, przekazujące interpelację Pani Poseł Bożeny Kizińskiej w sprawie realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt 19/02, uprzejmie informuję:

   Wyrokiem z dnia 30.03.2005 r., sygn. akt K 19/02, Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją:

   1) art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudniania absolwentom szkół ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w części, w jakiej zawiera zwrot: ˝w dniu 7 listopada 2001 r.˝, uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego,

   2) art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudniania absolwentom szkół w części, w jakiej zawiera zwrot: ˝zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i˝, wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy.

   W związku z powyższym zaszła konieczność wprowadzenia odpowiednich norm prawnych umożliwiających wykonanie tego wyroku. Należy pamiętać, iż ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu została uchylona, a na jej miejsce wprowadzono ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawę o świadczeniach przedemerytalnych, a od dnia 1 sierpnia 2004 r. organem właściwym w sprawach świadczeń przedemerytalnych jest ZUS. W wyniku tego wykonanie wyroku TK poprzez wprowadzenie zmian w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie jest możliwe. Powstała konieczność wprowadzenia uregulowań szczególnych, które zapewniają jak najpełniejsze wykonanie wskazań zawartych w wyroku TK. Uchwalona przez Sejm RP 17 czerwca 2005 r. ustawa o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadza do ustawy o promocji zatrudnienia art. 150a-150d.

   Przyjęte zapisy przewidują, iż:

   1. Prawo do świadczenia przedemerytalnego nabędą pracownicy byłych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, o ile w okresie od dnia 1.01.2002 r. (tj. od dnia wejścia w życie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów) do 31.07.2004 r. (do przejęcia wypłaty świadczeń przedemerytalnych przez ZUS) spełnili warunki wskazane do nabycia tych świadczeń zawarte w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu zmienionym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

   Będą to zatem pracownicy byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jeżeli posiadali status bezrobotnego oraz spełniali łącznie następujące warunki:

   1) osiągnęli wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna,

   2) posiadali okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,

   3) byli zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat,

   4) zamieszkiwali w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

   2. Prawo do świadczenia przedemerytalnego albo zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., nabędą osoby, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do jego nabycia.

   Będą to osoby, które co prawda nabyły już świadczenie przedemerytalne na zasadach obowiązujących przed 1.01.2002 r. w związku z późniejszym przepisem przejściowym zawartym w art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który dawał możliwość nabycia zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na poprzednio obowiązujących zasadach (przed dniem 1.01.2002 r.), jednakże nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 6.02.2003 r. Na podstawie proponowanej regulacji osoby takie będą mogły nabyć prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego wcześniej (nie wcześniej jednak niż od dnia 1.01.2002 r.), o ile wykażą, iż spełniły warunki do ich nabycia we wcześniejszej dacie, ale z uwagi na brzmienie powołanego wyżej art. 3 nie mogły przed dniem 6.02.2003 r. uzyskać zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na poprzednich zasadach.

   Będą to także osoby, które dotychczas nie nabyły prawa do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących przed 1.01.2002 r., o ile wykażą, iż do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do jego nabycia.

   Dodatkowo z uwagi na zmiany organizacyjne związane z przejęciem od dnia 1.08.2004 r. zadań w zakresie przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych oraz zasiłków przedemerytalnych przez ZUS w ustawie określono podmioty właściwe w zakresie przyznawania zasiłków i świadczeń przedemerytalnych na poprzednio obowiązujących zasadach oraz tryb ich przyznawania oraz wypłaty. Wniosek o zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne będzie można zgłosić w terminie 3 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, a organem właściwym do jego rozpatrzenia będzie starosta właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

   Starosta rozpatrzy wniosek i wyda decyzję administracyjną przyznającą bądź odmawiającą oraz wypłaci z Funduszu Pracy zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne za okres do dnia 31 lipca 2004 r. (tj. do ostatniego dnia włącznie przed przejęciem wypłaty świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych przez ZUS), po czym przekaże dokumentację osoby uprawnionej do dalszego pobierania zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego do organu rentowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.

   Z uwagi na fakt, iż zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne będzie wypłacane za okresy wsteczne, konieczne stało się uregulowanie zasad ich przysługiwania i wypłacania za te okresy. Przyjęto, iż:

   1) do dnia 31 lipca 2004 r. zasiłki i świadczenia przedemerytalne będą wypłacane przez właściwy powiatowy urząd pracy na zasadach (łącznie z zasadami utraty prawa do świadczeń, zawieszania i wznawiania wypłaty) i w trybie obowiązującym w okresie, za który dokonywana będzie wypłata - czyli w trybie i na zasadach zawartych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu stosownym do okresu, za który dokonywana jest wypłata,

   2) od dnia 1 sierpnia 2004 r. zasiłki i świadczenia przedemerytalne będą wypłacane przez właściwy organ rentowy na zasadach i w trybie obowiązującym w okresie ich wypłaty - czyli w trybie i na zasadach zawartych w ustawie o świadczeniach przedemerytalnych.

   Informuję ponadto, że szacuje się, iż w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uzyska prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego ok. 4 tys. osób.

   Przeciętna wysokość zasiłków i świadczeń przedemerytalnych (120% zasiłku podstawowego dla bezrobotnych) wynosiła: w 2002 r. - 578 zł, w 2003 r. - 599, w 2004 r. - 605, a w 2005 r. wyniesie ok. 615 zł.

   Przy założeniu, że liczba wypłaconych za poszczególne lata zasiłków i świadczeń kształtować się będzie na jednakowym poziomie, tj. ok. 4 tys., łączne skutki finansowe za lata 2002 - 2005 szacuje się na około 115 mln zł.

   Obecnie ustawa ta znajduje się w Senacie RP.

   Sekretarz stanu

   Małgorzata Ostrowska

   Warszawa, dnia 12 lipca 2005 r.