Odpowiedź na interpelację w sprawie nadzoru służbowego nad przewlekle trwającymi postępowaniami, w trakcie których naruszono prawa pokrzywdzonych i w konsekwencji postawiono ich w stan oskarżenia wskutek domagania się ochrony tych praw
  Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na złożone na ręce pana marszałka pismo posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Wassermanna z dnia 15 lutego 2002 r. (SPS-0202-269p/02) dotyczące problematyki stawiania w stan oskarżenia pokrzywdzonych domagających się ochrony przysługujących im praw, pragnę uprzejmie poinformować, iż zgodnie z sugestią pana posła zlecono wszystkim prokuratorom apelacyjnym zbadanie tej problematyki w oparciu o akta postępowań karnych.
  Z przedstawionych przez prokuratorów apelacyjnych informacji wynika, że w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 28 lutego 2002 r. w prokuraturach na terenie kraju zarejestrowano łącznie 20 postępowań przygotowawczych, w toku których przedstawiono osobom pokrzywdzonym w innych sprawach bądź też będącym stronami postępowań sądowych zarzuty popełnienia głównie przestępstw z art. 212 § 1 K.k., choć były także przypadki przyjęcia innej kwalifikacji prawnej: art. 226 § 1 K.k. (sprawa 3 Ds 283/01 Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Południe), art. 233 § 1 i art. 234 K.k. (postępowanie w sprawie Ds 1137/01/S Prokuratury Rejonowej w Gorlicach, art. 238 K.k. (3 Ds 910/00/S Prokuratury Rejonowej w Bytomiu).
  W przeważającej mierze czyny zarzucane podejrzanym stanowiły działania na szkodę prokuratorów prowadzących uprzednio postępowania zakończone niekorzystną dla pokrzywdzonego decyzją merytoryczną.
  W czterech sprawach czyny z art. 212 § 1 K.k. popełniono na szkodę sędziów w związku z prowadzonymi przez nich postępowaniami cywilnymi (Ds 769/01 Prokuratury Rejonowej w Żywcu, V Ds 102/01 Prokuratury Okręgowej w Katowicach, 3 Ds 283/01 Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Południe, Ds 2066/02 Prokuratury Rejonowej w Wałczu).
  W jednej sprawie - Ds 78/02 Prokuratury Rejonowej w Świeciu - Ośrodka Zamiejscowego w Tucholi przedstawiono dwom osobom zarzuty popełnienia przestępstw z art. 212 § 1 K.k., polegających na pomówieniu komornika Sądu Rejonowego w Tucholi o kradzież mienia podczas egzekucji oraz korupcję. Wcześniej prowadzone postępowanie przygotowawcze o zabór mienia przez komornika na szkodę jednej z tych osób zostało prawomocnie umorzone.
  W trzech sprawach zniesławienie dotyczyło policjantów (3 Ds 283/01 Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Południe, 3 Ds 37/01 Prokuratury Rejonowej w Inowrocławiu, Ds 2179/01 Prokuratury Rejonowej w Drawsku Pomorskim). We wspomnianej już sprawie Ds 2066/02 Prokuratury Rejonowej w Wałczu pomówienie o fałszowanie dokumentów procesowych dotyczyło nie tylko sędziego, lecz również adwokata - pełnomocnika procesowego strony przeciwnej.
  Wszczęcie postępowań przygotowawczych inicjowane było głównie zawiadomieniami pokrzywdzonych lub niekiedy prezesów sądów bądź też decyzję taką podejmowano z urzędu na podstawie analizy wcześniej zakończonych postępowań z zawiadomień o popełnieniu przestępstw przez prokuratorów oraz na podstawie treści kierowanych do prokuratur pism formułujących gołosłowne, fałszywe oskarżenia pod adresem prokuratorów. W badanych sprawach pomawiano prokuratorów o współpracę z grupą przestępczości zorganizowanej, korupcję, fałszowanie i usuwanie z akt dokumentów stanowiących dowody w postępowaniu karnym (1 Ds 949/01 Prokuratury Rejonowej w Pabianicach), przyjmowanie korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie od ścigania (3 Ds 138/01/S Prokuratury Rejonowej w Nowym Sączu), zacieranie śladów przestępstwa, poświadczenie nieprawdy w dokumentach (3 Ds 28/02/S Prokuratury Rejonowej w Nowym Sączu). W toku postępowania w sprawie Ds 2179/01 Prokuratury Rejonowej w Drawsku Pomorskim ustalono, iż Stanisław A., będąc niezadowolony z rozstrzygnięć z jego zawiadomień o przestępstwie popełnionym przez policjanta, wywiesił w swym sklepie ogłoszenia pomawiające policjantów i prokuratorów o przynależność do mafii i łapownictwo.
  Spośród ogólnej liczby 20 postępowań dziewięć zakończono skierowaniem aktu oskarżenia do sądów - w większości o czyny z art. 212 § 1 K.k. Dotychczas nie zapadły w tych sprawach rozstrzygnięcia. Pięć postępowań przygotowawczych pozostaje nadal w toku, zaś w sześciu sprawach postępowanie umorzono. W czterech przypadkach podstawą decyzji umarzającej postępowanie był przepis art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k. w zw. z art. 31 § 1 K.k., zaś w dwóch sprawach - przepis art. 17 § 1 pkt 1 K.p.k.: 3 Ds 2711/01/S Prokuratury Rejonowej w Tarnowie oraz 1 Ds 454/00/S Prokuratury Rejonowej w Wałbrzychu. W tych dwóch ostatnich przypadkach u podstaw podjętych decyzji legł pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w wyrokach z 11 grudnia 1996 r. (III KKN 98/96) oraz 18 grudnia 2000 r. (IV KKN 331/2000), iż nie stanowią przestępstwa zniesławienia różnego rodzaju wypowiedzi dokonywane w ramach przysługujących jednostce uprawnień (skarg, zażaleń, zawiadomień o przestępstwach itp.), nawet jeśli mogą one poniżyć osoby, których dotyczą, lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu.
  Wskazane wyżej, nieliczne przypadki przedstawienia zarzutów osobom będącym pokrzywdzonymi w innych postępowaniach karnych rozszerzone o znikomą liczbę postępowań,w toku których zarzuty popełnienia przestępstw z art. 212 § 1 K.k. przedstawiono stronom postępowań sądowych, nie uprawniają w żadnej mierze do przyjęcia wniosku o naruszaniu praw pokrzywdzonych. Na podstawie przedstawionych przez prokuratorów apelacyjnych wyników badań uznać należy, iż przysługujące tym osobom we wcześniejszych postępowaniach prawa pokrzywdzonych były należycie respektowane. Często decyzje prokuratorów podlegały kontroli instancyjnej i stawały się prawomocne.
  Pokrzywdzeni nieusatysfacjonowani wynikami postępowań nadużywają w odczuciu prokuratorów swych praw, kierując do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstw przez osoby prowadzące lub nadzorujące postępowania. Podnoszone zarzuty nie dotyczą uchybień, które mogłyby stanowić podstawę kontroli nawet prawomocnych decyzji merytorycznych w ramach nadzoru służbowego, lecz zawierają treści pomawiające prokuratorów o popełnienie przestępstw.
  Praktyka prokuratorska dowodzi, że w większości pismom podnoszącym tego rodzaju zarzuty nie nadaje się procesowego biegu, a prowadzący postępowania prokuratorzy nie czują się dostatecznie chronieni przed podobnymi zarzutami wobec bezkarności tego rodzaju działań.
  Dostrzegając wagę podnoszonego przez pana posła Zbigniewa Wassermanna problemu, pragnę podkreślić, iż efekty poczynionych przez prokuratorów apelacyjnych ustaleń w tym zakresie nie potwierdzają trafności poglądu o dyscyplinowaniu pokrzywdzonych dochodzących swych praw poprzez prowadzenie przeciwko nim postępowań karnych. Liczba tego rodzaju postępowań nie była w badanym okresie znaczna, a przeprowadzone badania nie dostarczyły podstaw do przyjęcia ich odwetowego charakteru wobec prezentowanej przez pokrzywdzonych postawy.
  Powołując się na treść mojej odpowiedzi z dnia 15 stycznia 2002 r., ponownie pragnę zapewnić pana marszałka, że ujawnienie takiego przypadku spotka się z właściwą reakcją w ramach pełnionego przez Prokuraturę Krajową oraz prokuratury apelacyjne nadzoru służbowego nad działaniami podległych prokuratorów.
  Z poważaniem
  Prokurator krajowy
  Karol Napierski
  Warszawa, dnia 21 marca 2002 r.
- Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany rozporządzenia ministra finansów z dnia 18 grudnia 1995 r. dotyczącego zaniechania poboru podatku od towarów i usług od niektórych warsztatów szkolnych oraz przywięziennych zakładów pracy
- Interpelacja w sprawie programu rozbudowy krajowych portów lotniczych
- Interpelacja w sprawie niszczenia majątku skarbu państwa na przykładzie Przedsiębiorstwa Zbożowo-Młynarskiego PZZ SA w Kozłowie
- Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach
- Odpowiedź na interpelację w sprawie dysproporcji stawek opłat dla przewoźników w ruchu międzynarodowym