Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie opodatkowania zwrotu kosztów z tytułu używania przez pracownika prywatnego samochodu do celów służbowych w jazdach lokalnych

   1 stycznia 2004 r. usunięto art. 21 ust. 1 pkt 22 z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof), który zwalniał z podatku zwrot kosztów wypłacany pracownikom w postaci ryczałtu samochodowego lub tzw. kilometrówki za używanie samochodów prywatnych dla celów pracodawcy. Następnie 20 kwietnia br. została wprowadzona w tym zakresie nowelizacja, która przywróciła zwolnienie z podatku w stosunku do tych zwrotów kosztów, których obowiązek wypłaty wynika wprost z przepisów innych ustaw. Jednakże pomimo złagodzenia przepisu budzi on nadal kontrowersje zarówno wśród obywateli, jak i niektórych ekspertów.

   Zmiany te głęboko zaniepokoiły i oburzyły tych pracowników, którzy do tej pory korzystali ze zniesionego zwolnienia. Traktują oni bowiem zwrot kosztów w tym zakresie jako częściową rekompensatę za poniesione w związku z wykonywaną pracą wydatki. W związku z czym nie do zaakceptowania jest dla nich interpretacja Ministerstwa Finansów traktująca go jako dochód, który musi podlegać opodatkowaniu. Takie spojrzenie na sprawę jest niezrozumiałe i bulwersujące dla wielu pracowników, ponieważ kwoty, które są im wypłacane starczają tylko na pokrycie niewielkiej części wydatków związanych z utrzymaniem samochodu, co wyklucza możliwość uzyskania przez nich realnych korzyści. Wskazać ponadto należy, że z wprowadzonego przepisu nie wynika dla pracowników jedynie wzrost obciążenia podatkowego, ale oznacza tak naprawdę obniżenie wynagrodzenia za pracę bez konieczności zrekompensowania tego przez pracodawcę, na co zwrócił uwagę rzecznik praw obywatelskich. Zauważalne są także inne negatywne skutki w związku z wprowadzonymi zmianami, a mianowicie m.in. powodują one utrudnienia dla pracowników w uzyskaniu świadczeń rodzinnych, gdyż te uzależnione są od wysokości dochodów. Dla części pracowników utrata tego zwolnienia z podatku może oznaczać konieczność rezygnacji z używania własnego samochodu do celów służbowych, co może w niektórych przypadkach doprowadzić nawet do utraty pracy.

   Ponadto niektórzy eksperci wskazują, że wprowadzone zmiany są kolejnym dowodem na tworzenie w naszym kraju złej jakości przepisów Prawa podatkowego, tzn. nieprecyzyjnych, zawiłych i nieczytelnych. W ich opinii wystarczającą podstawę do zwolnienia z podatku ryczałtu samochodowego i tzw. kilometrówki stanowi pkt 13 art. 21 ust. 1 updof ze względu na to, że mówi on o zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych ˝ekwiwalentów pieniężnych za używane przez pracowników przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące ich własność˝. Ich wątpliwości nasuwa także traktowanie zwrotu kosztów jako przychodu ze stosunku pracy ze względu na to, że opiera się on na podpisanej między pracownikiem a pracodawcą umowie cywilnoprawnej, a nie na umowie o pracę. Zastrzeżenia są także kierowane w stosunku do uprzywilejowanej pozycji podróży służbowych, za które zwrot kosztów jest zwolniony z podatku w stosunku do używania samochodów prywatnych w celach służbowych w jazdach lokalnych. Większe ilości kilometrów są bowiem pokonywane dziennie przez samochody poruszające się w obrębie jednej dużej aglomeracji, niż wzdłuż trasy prowadzącej z pobliskiej wsi do Warszawy. Eksperci wskazują także na nieprecyzyjność wyrażenia ˝podróże służbowe˝ w sytuacji, gdy są problemy jednoznacznego wskazania lokalizacji miejsca pracy przez pracodawcę. Krytyka została skierowana także w stosunku do nowelizacji z kwietnia br., która zdaniem pewnych ekspertów daje pracownikom możliwość powołania się na ustawę o transporcie drogowym w celu odzyskania utraconego zwolnienia. Nieprecyzyjne i niejasne prawo podatkowe jest przyczyną utraty zaufania obywateli do władz państwowych, a także źródłem późniejszych problemów interpretacyjnych dla organów to prawo egzekwujących.

   W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

   1. Czy uprawnione jest traktowanie zwrotu kosztów za używanie samochodu prywatnego do celów służbowych wypłacanego pracownikom w formie ryczałtu samochodowego lub tzw. kilometrówki jako dochodu?

   2. Jakie są przewidywane zyski dla budżetu z wprowadzenia nowych przepisów, których powstanie jest powszechnie rozumiane jako sposób poprawiania trudnej sytuacji finansowej naszego kraju?

   3. Czy uzasadnione jest traktowanie art. 21 ust. 1 pkt 13 updof jako wystarczającej podstawy prawnej dla uzyskania przez pracowników zwolnienia podatkowego dla ryczałtów samochodowych i tzw. kilometrówki?

   4. Jakie jest oficjalne stanowisko ministra finansów wobec innych zarzutów podających z ust części ekspertów, a mianowicie wobec kwestionowania zasadności określania zwrotu kosztów jako przychodu ze stosunku pracy, wobec kłopotów z ustaleniem granicy między rozumieniem znaczenia sformułowania ˝podróż służbowa˝ a określeniem ˝jazdy lokalne˝ oraz wobec zastrzeżeń w stosunku do precyzyjności nowelizacji z kwietnia br.?

   Poseł Jan Rokita

   Kraków, dnia 28 lipca 2004 r.