Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie systemowego rozwiązania kolizji między przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne a praktyką rozliczania tych składek przez ZUS za pomocą systemu informatycznego

   Szanowny Panie Ministrze! Jak wiadomo, wszelkie rozliczenie składek ZUS odbywa się automatycznie za pomocą systemu informatycznego. Rzeczywistość pokazuje jednak, że twórcy oprogramowania nie przewidzieli modyfikacji tego systemu, zwłaszcza gdy rozliczeniu podlega masa upadłości. Stan taki powoduje brak możliwości uzgodnienia sald między ZUS a syndykiem.

   Zgodnie z art. 4 pkt 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - syndyk masy upadłości, będąc pracodawcą, staje się płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnianych przez siebie pracowników. Dotyczy to zarówno pracowników, z którymi upadły zawarł umowy o pracę, a syndyk zdecydował o ich kontynuowaniu, jak i pracowników zatrudnionych już po ogłoszeniu upadłości.

   Zgodnie zaś z art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - syndyk jako pracodawca-płatnik jest zobowiązany opłacać składki według zasad wynikających z przepisów - za każdy miesiąc kalendarzowy.

   Tak się też dzieje, ale pod jednym warunkiem: że syndyk dysponuje w masie upadłości w określonym terminie wystarczającymi środkami finansowymi, aby te składki opłacać.

   Zgodnie z art. 230 pkt 3 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze do kosztów postępowania upadłościowego zaliczane są ˝należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzeń˝. Koszty postępowania upadłościowego (w tym składki ZUS), zgodnie z art. 342 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze - ustawodawca umieścił w pierwszej kategorii zaspokojenia, co z kolei zgodnie z art. 343 ust. 2 umożliwia ich pokrycie ˝niezwłocznie w miarę posiadanych funduszy˝.

   Jak się okazuje, syndyk rzadko bywa w tak komfortowej sytuacji, by w ciągu całego postępowania upadłościowego stale posiadał płynne środki finansowe na pokrycie na bieżąco wszystkich kosztów.

   Znacznie częściej zdarza się, iż musi on wybierać i opłacać wydatki pilniejsze, odkładając mniej pilne na później, aż uzyska niezbędne środki z likwidacji majątku masy upadłości.

   W takich przypadkach niezrealizowane na bieżąco płatności z tytułu kosztów postępowania ˝zostaną zaspokojone w drodze podziału funduszów masy˝ poprzez wykonanie planu podziału.

   W powyższych okolicznościach, które występują dość często, syndyk popada w nieuchronny konflikt z ZUS-em.

   Jeżeli syndykowi zdarzy się opóźnienie w zapłacie należnych składek, ZUS natychmiast nalicza odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokościach określonych w ordynacji podatkowej. Żądając zapłaty należności wraz z odsetkami, wydaje stosowne decyzje. Nie pomaga tłumaczenie, iż decyzje te są wadliwe, bo odsetek syndyk zapłacić nie może. Zgodnie z ustawą Prawo upadłościowe i naprawcze powinny one zostać zgłoszone sędziemu komisarzowi na listę wierzytelności. Zgodnie bowiem z art. 342 pkt 4 odsetki od nieterminowych wpłat składek ZUS zostały umieszczone przez ustawodawcę w czwartej kategorii zaspokojenia.

   Wszelkich roszczeń w ZUS dokonuje system informatyczny całkowicie automatycznie. Autorzy oprogramowania systemu nie wzięli jednak pod uwagę obowiązujących regulacji Prawa upadłościowego i naprawczego. Wytłumaczeniem nie może też tu być zmiana przepisów, gdyż poprzednio obowiązujące rozporządzenie z 24 października 1934 r. sprawę regulowało analogicznie.

   Każdą opóźnioną wypłatę system zalicza więc proporcjonalnie na poczet kapitału i naliczonych odsetek, co powoduje rozbieżności sald na koncie upadłego w ZUS i w księgach syndyka.

   Uważam, że wyżej opisana sprawa powinna być rozwiązana systemowo. Brak takiego rozwiązania powoduje bowiem tworzenie bezproduktywnych etatów w ZUS i dodatkowych zajęć dla syndyków.

   W rozwiązaniu powyższego problemu mogłoby pomóc również usprawnienie systemu informatycznego, by był on zdolny działać zgodnie z obowiązującym prawem, albo zmiana samego prawa.

   Panie Ministrze! W związku z powyższym chciałbym uzyskać informację na następujące pytania:

   1. Czy i jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo w celu poprawy systemu informatycznego ZUS, aby działał on zgodnie z obowiązującym prawem?

   2. Jak Ministerstwo odnosi się do sytuacji powodujących powstawanie rozbieżności sald na kontach w ZUS i u syndyka?

   3. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań systemowych?

   4. Czy planowana jest zmiana przepisów prawnych w powyższym zakresie działań?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Józef Cepil

   Kielce, dnia 27 października 2004 r.