Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie potrzeby usprawnienia systemu wymiaru sprawiedliwości w Polsce

   W powszechnym odczuciu społecznym polski system wymiaru sprawiedliwości funkcjonuje od dawna źle. Aż 75% społeczeństwa uważa, że urzędnicy organów sprawiedliwości nie wykonują należycie swych obowiązków.

   Polskie sądy podważają zaufanie do państwa prawa, a polscy sędziowie traktują niezawisłość jako parawan dla własnego lenistwa i nieudolności. Obraz ten pogarsza fakt, że trwa ustawiczna wymiana poszczególnych ministrów sprawiedliwości, gdy sądy i prokuratura nie wykazują jakiejkolwiek inwencji na zachodzące zmiany.

   Konieczność zmian w tym sektorze wskazują instytucje międzynarodowe, a liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości potwierdzają zawinioną opieszałość polskiego wymiaru sprawiedliwości.

   Odrębny temat to liczne korupcje wśród sędziów i prokuratorów. Wiele nieprawidłowości w tym środowisku ma przyzwolenie autorytetów sędziowskich pochodzących z Krajowej Rady Sądownictwa. Rada nie jest już instytucją samorządową, ale przekształciła się w związek zawodowy broniący korporacyjnego interesu sędziów i prokuratorów.

   W państwie prawa każdy musi ponosić odpowiedzialność za swoje czyny, a sędziowie i prokuratorzy szczególnie wnikliwie powinni być kontrolowani przez społeczeństwo. Przyłapani na nadużyciach winni być surowiej karani finansowo łącznie z konfiskatą majątków całej rodziny, tak jak to się dzieje w USA.

   Z wielu publikacji wiadomo, że dzisiaj prokuratorzy mają za zadanie tworzyć ˝parasol ochronny˝ dla różnego rodzaju aferzystów, grup władzy itp. Mają skutecznie blokować wszelkie próby ujawniania tych faktów, zwłaszcza przez media, chroniąc tym samym rządzących.

   Społeczeństwu wmawia się, że mamy mało sędziów i prokuratorów oraz zbyt szczupłe środki budżetowe.

   Tymczasem mamy około pięciu tysięcy prokuratorów i ponad osiem tysięcy sędziów, czyli tyle, co całe Stany Zjednoczone, ale tam jakoś nikt latami nie czeka na wyrok.

   Stanowisko sędziego powinno stanowić status ˝korony zawodów prawniczych˝. Dostęp powinni mieć wyłącznie prawnicy, którzy ukończyli 35 lat i wcześniej pracowali jako prokuratorzy, adwokaci, radcy prawni lub notariusze bądź uzyskali wysoki stopień naukowy. Tym samym likwidacja powinna objąć aplikację sędziowską.

   Sędziów należy obarczyć odpowiedzialnością osobistą za przedłużanie terminu rozpatrzenia spraw, albowiem obecnie ponoszą jedynie odpowiedzialność iluzoryczną. Prokuratorzy i sędziowie każdą próbę dociekania prawdy o nich samych traktują jak atak na własne środowisko, dlatego też w sądach dyscyplinarnych powinno się znaleźć miejsce dla prawników z innych korporacji.

   O tym, że kontrola pracy prokuratorów jest pozorna świadczy liczba spraw przeciwko prokuratorom popełniającym przestępstwa bądź łamiącym zasady etyki - jest ich zaledwie kilka rocznie. Do sądów trafiają praktycznie tylko sprawy opisane w mediach. Reszta to ciemna liczba.

   Dopóki minister sprawiedliwości, a więc polityk, będzie kierował pracami prokuratur, nie da się uniknąć podejrzeń o jej upolitycznieniu.

   Wystarczy popatrzeć, jak prokuratura i sądy pracują w starych krajach Unii Europejskiej czy USA.

   Sprawne funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości występuje tam, gdzie stanowiska sędziów i prokuratorów są obsadzane w wyniku wyborów powszechnych na okres kadencji.

   Każdy Polak musi mieć poczucie, że w kontakcie z sądem znajdzie prawo i sprawiedliwość, że to mu zapewni Państwo Prawa. W żaden sposób nikt nie powinien czuć się oszukany, zwłaszcza przez wymiar sprawiedliwości.

   W tej sytuacji proszę o niezwłoczne udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

   1. Czy i jakie zmiany w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości chce wprowadzić obecny Minister Sprawiedliwości będący osobą spoza środowiska sędziów i prokuratorów?

   2. Czy i kiedy zostaną wprowadzone zmiany ustawowe we wszystkich korporacjach prawniczych polegające na tym, że przynależność do korporacji nie będzie obowiązkowa, a nabycie uprawnień np. adwokata, radcy prawnego, notariusza następować będzie po pomyślnym zakończeniu kilku lat praktyki w kancelarii?

   Proszę o szczegółowe udzielenie odpowiedzi w przedstawionych kwestiach.

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Zdzisław Jankowski

   Warszawa, dnia 23 listopada 2004 r.