Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie kuratorskiej służby sądowej

   Kuratorzy sądowi realizują zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z wykonywaniem orzeczeń sądu. Kuratorzy dla dorosłych wykonują orzeczenia w sprawach karnych, a kuratorzy rodzinni wykonują orzeczenia w sprawach rodzinnych i nieletnich. Kuratorzy są organem wykonawczym sądu, pełniąc niezwykle ważną rolę w systemie ochrony i bezpieczeństwa obywateli. Należą przy tym do najlepiej wykształconych grup społecznych.

   Ta grupa zawodowa liczy ok. 4130 osób i jest wspierana przez ok. 30 tys. kuratorów społecznych. Podejmują oni działania wobec ok. 1500 tys. osób.

   Praca kuratorów jest niezwykle trudna, niejednokrotnie przynosząca im zagrożenie życia i zdrowia. Wymaga odpowiedzialności, rzetelności, odwagi. Kurator musi odwiedzać podopiecznych objętych dozorem, nadzorem lub inną formą kontroli zleconej przez sąd w miejscu zamieszkania lub pobytu, a także w zakładach zamkniętych. Nie wybiera ani osób, ani miejsc, ani nawet i czasu. Dozoruje i kontroluje osoby karane za najróżniejsze działania przeciw prawu. Spotyka się z przypadkami przeróżnych patologii. Musi zapoznawać się z aktami sądowymi, zdobywać informacje z różnych źródeł, docierać do dokumentacji dotyczącej podopiecznego i innych osób objętych postępowaniem oraz wykonywać wiele czynności służbowych, całkiem nieraz niewdzięcznych, niezwykle stresujących i wręcz niebezpiecznych. Kurator musi stale współpracować z Policją oraz organami i instytucjami państwowymi, organami samorządu terytorialnego, stowarzyszeniami i organizacjami społecznymi, i in.

   W ubiegłych latach podejmowano wiele prób zreformowania i uporządkowania ˝kuratorii˝, przy czym niezwykle ważna była ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z dnia 12 września 2001 r.), a obowiązująca z początkiem 2002 r., porządkująca wiele spraw, w tym m.in. kwestie płacowe (mimo zapisów ustawy w kolejnych latach rząd próbował blokować regulacje płac), dyscyplinarne, organizacyjne i dotyczące samorządu kuratorskiego. Niestety, od lat odnotowuje się brak środków finansowych na zwiększenie liczby etatów kuratorskich. Także z braku pieniędzy przed kilkoma laty nie doprowadzono do skutku (a właściwie wycofano się w trakcie realizacji tego zamierzenia) zastąpienia kuratorów społecznych kuratorami zawodowymi. Tymczasem rola kuratorów zawodowych nie maleje, nie maleje bowiem przestępczość. Wręcz odwrotnie, wzrasta ilość zadań podejmowanych przez kuratorów. Wynika to między innymi z szerszego stosowania probacji (a skuteczna probacja pociąga za sobą koszty) i środków wychowawczych w ramach usprawnienia sądownictwa w zakresie orzecznictwa i wykonawstwa.

   Środowisko kuratorów ocenia, że niezbędne jest pozyskanie każdego roku ok. 200-300 etatów (Krajowa Rada Kuratorów w swej uchwale z dnia 17 grudnia 2005 r. postuluje utworzenie 200 dodatkowych etatów kuratorskich i utworzenie odpowiedniej liczby etatów urzędniczych do obsługi zadań kuratorskich; Krajowe Stowarzyszenie Zawodowych Kuratorów Sądowych wskazuje na potrzebę utworzenia 300 dodatkowych etatów kuratorskich rocznie) do wykonywania powierzonych spraw, tak by docelowo osiągnąć poziom 6000 kuratorów zawodowych. Czy jest to zbyt dużo? W obliczu zakresu zadań objętych przez kuratorów sądowych wydaje się być to liczba optymalna, choć oczywiście trudna do zrealizowania w obecnym stanie finansów państwa.

   Krajowe Stowarzyszenie Zawodowych Kuratorów Sądowych zwróciło się do mnie z prośbą o zainteresowanie się problemami kuratorskiej służby sądowej. W związku z tym pragnę zwrócić się do Pana Ministra, uprzejmie prosząc o odpowiedź na następujące pytania:

   Jaki jest obecnie stan zatrudnienia w służbie kuratorskiej z podziałem na wykonywanie poszczególnych zadań? Jaka jest liczba etatów urzędniczych do obsługi zadań kuratorskich?

   Czy Ministerstwo zamierza w kolejnych latach zwiększać wielkość środków przeznaczonych na etaty kuratorskie? Jakie są zamierzenia Ministerstwa w tym względzie? Jaki zdaniem Ministerstwa byłby pełny zakres etatyzacji służby kuratorskiej?

   Jakie w okresie obowiązywania ustawy o kuratorach sądowych przeprowadzono badania naukowe nad funkcjonowaniem kurateli sądowej (art. 46) i jakie są wyniki tych badań?

   Czy są dokonywane okresowe oceny sądowej kadry kuratorskiej i liczby wykonywanych nadzorów i dozorów oraz jakie wnioski przedstawiano w tym zakresie Ministrowi Sprawiedliwości w okresie obowiązywania ustawy o kuratorach sądowych? Pytam o to, gdyż muszę się zgodzić z opinią, iż nie tylko liczba etatów przesądza o sprawnym funkcjonowaniu służby kuratorskiej.

   Z poważaniem

   Poseł Roman Czepe

   Warszawa, dnia 5 stycznia 2006 r.